ქუთაისში, კლდიაშვილის ქუჩაზე უნიკალური მღვიმე აღმოაჩინეს


ქუთაისში, კლდიაშვილის ქუჩაზე ადგილობრივმა მცხოვრებმა მღვიმე აღმოაჩინა. ამის შესახებ “პირველი არხის” ჟურნალისტი იუწყება.

როგორც მღვიმის აღმომჩენი ვახტანგ სიხარულიძე ამბობს, წლების წინ, იქ ქვის კარიერი იყო და აფეთქებების შედეგად დარბაზები დაზიანდა.

მღვიმე უკვე დაათვალიერეს სპელეოლოგებმა ვალერი ბარბაქაძემ და გიგო ონიანმა. სპეციალისტების შეფასებით, მღვიმე სავარაუდოდ 30-50 ათასი წლის წინანდელია.

სპეციალისტებმა შიდა სივრცის აღწერა დაიწყეს. მათი თქმით, მღვიმე უნიკალურია.

„მღვიმე უნიკალურია და რაც დავათვალიერეთ, სულ ორი დარბაზია, მათი სიგრძე 80 მეტრია. სამწუხაროდ, აფეთქებების შედეგად დაზიანებულია ნაღვენთი ფორმები, თუმცა ვნახეთ ექსცენტრიკული ფორმები, რაც საქართველოში მანამდე არ გვინახავს. ეს პირველია და სწორედ ეს სძენს მღვიმეს უნიკალურობას“, – ამბობს ვალერი ბარბაქაძე.

მისივე თქმით, მღვიმე ქვედა ცარცული პერიოდისაა და 30-50 ათასი წლის წინანდელი უნდა იყოს.




სათხის ეკლესიის კანკელის ამ დრომდე მიუკვლეველი რვა ფრაგმენტი საქართველოს ეროვნულ მუზეუმს გადაეცა


სათხის ეკლესიის კანკელის ამ დრომდე მიუკვლეველი რვა ფრაგმენტი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ საქართველოს ეროვნულ მუზეუმს გადასცა.

რვა ფრაგმენტი, რომელიც სამონასტრო კომპლექსზე მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრებისას გამოვლინდა, დღეიდან შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში დაცულ ექსპონატებს შეემატება და დროთა განმავლობაში ექვთიმე თაყაიშვილის მიერ XX საუკუნის დასაწყისში ბოლნისიდან თბილისში ჩამოტანილ კანკელთან კონსოლიდირდება.

ქვის ორნამენტიანი ნატეხები სათხის კანკელის ზედა მარჯვენა ნაწილის ფრაგმენტებია, რომელზეც ასომთავრული წარწერაა ამოკვეთილი.

პატარა წარწერიან ფრაგმენტზე მითითებული ქორონიკონი (1171 წ.) საზღვრავს და საბოლოოდ აზუსტებს ქვემო ქართლის ეკლესიებისა და მათი კანკელების მთელი ჯგუფის ქრონოლოგიას და გვაუწყებს, რომ ამ ეკლესიათა წარწერებში მოხსენიებული მეფე გიორგი, რომელსაც აქამდე მეფე ლაშა-გიორგისთან იყო გაიგივებული, სინამდვილეში მეფე გიორგი მესამეა.

ახლადმიკვლეული ფრაგმენტის ხელოვნების მუზეუმში დაცულ კანკელთან იდენტიფიცირება ხელოვნებათმცოდნეების – გიორგი გაგოშიძისა და თამაზ გოგოლაძის მიერ განხორციელდა, რომლებიც ამ დასკვნამდე ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად მივიდნენ.

კანკელის ახლადაღმოჩენილ ფრაგმენტზე იკითხება შემდეგი ტექსტი: “[ქ](რონი)კ(ო)ნი იყო ტჟა (1171 წ.)”

ფრაგმენტის ტექსტი თამაზ გოგოლაძემ წაიკითხა, მასზე მითითებული თარიღი კი ხელოვნებათმცდონეთემურ ჯოჯუას მიერ დაზუსტდა.

სათხის სამონასტრო კომპლექსის სრულმასშტაბიანი სარეაბილიტაციო პროცესი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოსა და „საყდრისის კომიტეტის“ წევრების ერთობლივი ინიციატივით მე-5 თვეა მიმდინარეობს. პროექტი სააგენტოს ორგანიზებითა და კომპანია „RMG GOLD“-ის დაფინანსებით მიმდინარეობს და ის საქართველოს საპატრიარქოს ოთხ ეპარქიას, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოსა და კომპანია „RMG“-ს შორის გასულ წელს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ხორციელდება.

სათხის სამონასტრო კომპლექსთან ერთად, 2017 წელს ხელმოწერილი დოკუმენტი ეროვნული კატეგორიის მქონე კულტურული მემკვიდრეობის 7 უძრავი ძეგლის რეაბილიტაციის 4 წლიან პროგრამას მოიცავს და მილიონ 700 ათასი ლარის გამოყოფას გულისხმობს.

არქიტექტორ-რესტავრატორ გოგოთურ მისრიაშვილის საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე V-X სააუკუნეებისდროინდელი ტაძარი ისტორიულ სახეს აღიდგენს. საველე-არქეოლოგიურ სამუშაოები არქეოლოგების ლალი ახალაიასა და გურამ ყიფიანის ზედამხედველობის ქვეშ მიმდინარეობს. სამონასტრო კომპლექსზე დაწყებული სარეაბილიტაციო სამუშაოებს კი კომპანია „ბაგინეთი +“ ახორციელებს.

1tv.ge




შემორჩნენ თუ არა სომხეთის ტერიტორიაზე ბანჯგვლიანი დემონი–მონსტრები?


Картинки по запросу мохнатые монстры из древних летописейIX ს–ში ვინმე დიონისემ ტელ–მახრედან შექმნა მატიანე, რომლის შინაარსი მეცნიერებს ბოლომდე დღემდეც ვერ ამოუხსნიათ. ამჟამად ეს ხლენაწერი ვატიკანის ბიბლიოთეკაში ინახება, მისი 6 ფურცელი კი– ბრიტანულ ბიბლიოთეკაში. მასში მოთხრობილია მოვლენები დაწყებული სამყაროს შექმნიდან ჩვ. წ.ა. 774 წლამდე; ბოლოს კი საკმაოდ საგულისხმო ამბავია აღწერილი.

„ჩვენი წელთაღრიცხვის 774 წელს ბიზანტიის იმეპრატორ ლეონ IV გამეფებამდე ქვეყანაში შავი ჭირი მძვინვარებდა, მას შემდეგ კი გამოჩნდნენ საზარელი მხეცები, რომლებსაც არავის და არაფრის ეშინოდათ. არავის გაურბოდნენ და მრავალი ადამიანი მოკლეს. გარეგნულად მგლებს ჰგავდნენ, პატარა, ვიწრო დრუნჩებით, გრძელი ყურებით, ხოლო ზურგის ტყავი ღორისას მიუგავდათ.

ამ უცნაურმა ცხოველებმა ხოხის მახლობლად, აბდინის კლდის უბანში მცხოვრებ მოსახლეობას დიდი ზარალი მიაყენეს. ზოგიერთ სოფელში ასზე მეტი ადამიანი შეჭამეს, სხვა სოფლებში – ოცი, ორმოცი, ორმოცდაათი. ადამიანების არ ეშინოდათ, ამიტომაც მათ ვერ უმკლავდებოდნენ. თუ მათ ესროდნენ, თავს ესხმოდნენ და ნაფლეტებად აქცევდნენ თვადამსხმელს. მონსტრები შემოღობილ ეზოებსა და სახლებში აღწევდნენ, ბავშვებს იჭერდნენ და თავისკენ მიათრევდნენ; შეწინააღმდეგებას ვერავინ ბედავდა. ღამ–ღამობით ისინი ტერასებზე ადიოდნენ, საწოლებიდან მძინარე ბავშვებს იპარავდნენ და შეუფერხებლად ტოვებდნენ ტეროტორიას. მათ დანახვაზე ძაღლებს ყეფვისაც კი ეშინოდათ.

ამის გამო ხალხს ქუჩაში გავლა ჯგუფურადაც ეშინოდათ. საზარელმა მონსტრებმა მთლიანად გაანადგურეს რქოსანი პირუტყვი, რადგან ფარაზე თავდასხმისას თითოეულ მონსტრს რამოდენიმე საქონელი მიჰყავდა. Похожее изображение
მონსტრებმა დატოვეს ეს მიწები და ერზენენში გადაიხვეწნენ ( რაიონი სამხრეთ სომხეთში, ასურეთის საზღვართან), სადაც ყველა სოფელი გააჩანაგეს. ასევე დააცარიელეს ქვეყანა მეიფერკი და მთა კაქაის მიმდებარე ტერიტორიები, ასევე დიდი ზარალი მიაყენეს ამიდას ( რომის კოლონია მესოპოტამიაში)“.

აქ ხელნაწერს რამოდენიმე გვერდი აკლია. მეცნიერები დიდი ხნის მანძილზე ამტკიცებდნენ, რომ დიონისემ ტელ–მახრედან საოცარი ზღპარი შეთხზა. კამათობდნენ ასევე იმის შესახებ, თუ რას გულისხმობდა მონსტრების აღწერა – ,,ჰქონდათ მათ ზურგზე თევზის ფარფლის მაგვარი ფაფარი თუ გრძელი ბალანი, როგორც გარეულ ტახს”.

მრავალი ძველი ქრონიკა შეიცავს მოთხრობებს დემონების შესახებ, რომლებიც თითქმის არსაიდან ჩნდებოდნენ, რათა გაეტაცათ ან გადაესანსლათ მსხვერპლი. ამ დემონებს ხშირად აღწერენ როგორც „შავ არსებებს სიბნელეში მანათობელი თვალებით და ეშმაკეული მზერით.“ საგულისხმოა, რომ უმეტეს შემთხვევაში ეს მონსტრები ძლიერი ჭექა–ქუხილის დროს ჩნდებოდნენ.

აბატმა რალფმა, ინგლისში ესექსის საგრაფოს ქ. კოგეშელში მდებარე მონასტრის წინამძღვარმა საკუთარ „ქრონიკებში“ აღწერა გრიგალი, რომელიც 1205 წლის ივნისში, წმ. იოანე ნათლისმცემლის დღეს ამოვარდა და ქალაქში თითქმის ყველაფერი დაანგრია:

„იოანე ნათლისმეცემლის წმინდა ღამეს მთელ ინგლისში ქარიშხალი მძვინვარებდა, ქუხდა და უწყვეტად ასხამდა წვიმა. კენტის საგრაფოში, ქ. მეიდსტოუნის მახლობლად მეხმა უცნაური მონსტრი მოკლა… ამ ურჩხულს უცნობი არსების თავი ჰქონდა, ადამიანის მუცელი, ხოლო სხეულის სხვა ნაწილები სხვადსხვა ცხოველის. მისი შავი გვამი ძალიან დამწვარა და ყარდა; ცოტა ვინმემ თუ შეძლო მასთან მიახლოება.“ Кто истребил древних монстров

აბატმა რალფმა კიდევ ერთი შემთხვევა აღწერა, რომელიც 1905 წლის 29 ივლისს, ასევე ჭექა–ქუხილის დროს მოხდა:

„მთელ ინგლისში მძვინვარებდა ქარიშხალი, საზარლად ქუხდა, ელავდა – ბევრს ეგონა, რომ საშინელი სამსჯავროს დღე მოვიდა. დილით რამოდენიმე ადგილას უცნაური მონსტრის ნაკვალევი იპოვეს, მისი დიდი ტერფი ბოლოსკენ ვიწროვდებოდა. მსგავსი რამ არავის არასდროს უნახავს. მოქალაქეები ამტკიცებდნენ, რომ ეს გიგანტური მონსტრების ნაკვალევი იყო.“

ტუდორების ეპოქის ისტორიკოსმა ჯონ სტოუმ შემდეგი ინციდენტი აღწერა, რომელიც დახლოებით 1538 წელს ლონდონში, კორნხილის ქუჩაზე მდებარე წმ. მიქაელის ტაძარში მოხდა.

„როდესაც მნათეები სამრეკლოში ზარებს რეკავდნენ, რათა ეშმაკები განედევნათ, სამხრეთის ფანჯრიდან მათთან ადამიანის მსგავსი საზარელი არსება შევიდა და ჩრდილოეთის მხრის ფანჯრიდან გავიდა. შიშიგან მორჩილები ძირს დაეცნენ და გარკვეული დრო უგონოდ იყვნენ.“

მთარგმნელებმა და ისტორიკოსებმა სტოუს მონათხრობი სკეპტიკურად აღიქვეს. თუმცა, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ იმ დროს ზარების რეკვა ბოროტი ძალების სახლებიდან განდევნისთვის ჩვეული ამბავი იყო.

როდესაც იმპერატორმა კარლოს დიდმა ყველა მეზობელი ქვეყანა დაიმორჩილა, მკაცრი კანონები შემოიღო, რათა დემონებს მოსავალი ვეღარ დაეზიანებინათ; მონასტრებში ისმოდა აბატების აღგზნებული სიტყვა ტყის კაცებზე, რომლებიც კეთილ ბერებს იტაცებდნენ და ბოროტის ნაშიერებს სასტიკ სიკვდილს უქადოდნენ.

840 წელს ლიონის მთავარეპისკოპოსმა აგობარდმა აღწერა ამბავი სამი დემონის შესახებ, რომლებსაც ჯერ სამი დღე ქალაქში ბორკილებით დაატარებდნენ, შემდეგ კი ქვებით ჩაქოლეს. თავის მანუსკრიპტში „ანგლოსაქსური ცრურწმენების დაგმობის შესახებ“, რომელიც ლათინურად დაწერა, მთავარეპისკოპოსი ისე ლაღად მოიხსენიებს მთებში მცხოვრებ ბოროტ დემონებს, რომ მონათხრობში მათი აღწერაც არ ჩართო.

როგორც წესი, წარსულის ამბებს ჩვენ თანამედროვე ცხოვრების ჭრილში განვიხილავთ; ჩვენი აზროვნება და ქმედებები დღევანდელი სამყაროთი განისაზღვრება, ამიტომ ყოველთვის ვერ ვახერხებთ იმ ეპოქის გარემოს აღქმას, რომელსაც განვიხილავთ.

earth-chronicles.ru




შოტლანდიაში ვიკინგების საჭადრაკო დაფა იპოვეს


შოტლანდიის ჩრდილოეთ – აღმოსავლეთ ნაწილში არქეოლოგებმა ჭადრაკის მსგავსი სკანდინავური სამაგიდო თამაშის ჰნეფტაფლის დაფა იპოვეს. არტეფაქტი დირსის საბაატოში მიმდინარე არქეოლოგიური გათზრების დროს აღმოაჩინეს. 

დირსის სააბატო 1219 წელს დაარსდა და XVI საუკუნემდე იარსება, შემდეგ კი  ადგილობრივი ლორდის დაქვემდებარებაში გადავიდა.  ამ სააბატოში შეიქმნა ერთ–ერთი უძველესი შოტლანდიური ხელნაწერი –” დირსის წიგნი”, რომელშიც შედის  ლათინურ, ძველირალნდიურ და გალიურ ენებზე თარგმნილი სახარება. ამჟამად ხელნაწერი კემბრიჯის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში ინახება.

სააბატოს ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები 2008 წლიდან მიმდინარეობს. ცოტა ხნით ადრე აქ   XII-XIII ს.ს –ის  ქვით მოპირკეთებული ბუხრის ნანგრევები და რამოდენიმე თიხის ქოთანია ღმოაჩინეს. ვიკინგების ნივთის აღმოჩენა  არქეოლოგებისთვის  მართლაც მოულოდნელი იყო  – ჰნეფტაფლი უძველესი სკანდინავური თამაშია, ყველაზე ადრეული ინფორმაია მის შესახებ III საუკუნეში გვხდება. შემდგომში ვიკინგებმა ეს თამაში ჩრდილოეთ ევროპის სხვა ქვეყნებშიც გაავრცელეს. მეცნიერებმა ჯერ ვერ დაადგინეს, თუ რომელ საუკუნეს მიეკუთვნება ეს სათამაშო დაფა.

 The Scotsman

 

 




სიღნაღის მუზეუმი გამოფენას „კახელ დიდგვაროვანთა პორტრეტები" მასპინძლობს


სიღნაღის მუზეუმი  გამოფენას „კახელ დიდგვაროვანთა პორტრეტები – ქართული დაზგური ფერწერის დასაწყისიდან XX საუკუნემდე” მასპინძლობს.

გამოფენაზე წარმოდგენილია 44 ფერწერული ნამუშევარი – სამეფო კარის წარმომადგენელთა პორტრეტები, ტფილისური პორტრეტული სკოლის ნიმუშები, ასევე ქანდაკება და მინიატურა. სტუმრები  ექსპოზიციაზე იხილავენ კახელი დიდგვაროვნებისა და ისტორიული პირების პორტრეტებს: ერეკლე II, დარეჯან დედოფალი, ვახტანგ ბატონიშვილი, უცნობი ბატონიშვილი, თავადი ვახტანგ დიმიტრის ძე ჯანბაკურ-ორბელიანი, თეკლა ბატონიშვილი და დავით გურამიშვილი, ასევე ყაჯარული ფერწერის ნიმუშები – ანდრონიკაშვილების პორტრეტები და სხვა.

ექსპოზიციაზე წარმოდგენილი მასალა ასეთი ინტერპრეტაციითა და მასშტაბით პირველად გამოიფინა. მათი გარკვეული ნაწილი უცნობია ფართო საზოგადოებისთვის. აღსანიშნავია, რომ ექსპონატებს ჩაუტარდა სარესტავრაციო-საკონსერვაციო სამუშაოები, დიდი ნაწილი განთავსდა ავთენტურ ჩარჩოებში.

საქართველოში პირველი დაზგური სურათები ზეთის საღებავებით შესრულებული მეფეთა და სამეფო კარის წარმომადგენელთა პორტრეტებია. უმეტესი მათგანი საკმაოდ დიდი ზომისაა და ხელმოუწერელია. მხატვრულ-სახეობრივი წყობის საზეიმო ხასიათი და ფორმალურ-კომპოზიციური მხარე მათ ტრადიციულ, ევროპული „კარის პორტრეტის” ჟანრთან აკავშირებს. ამ ჟანრის საერთო თავისებურების მიუხედავად, ეს პორტრეტები შესრულების განსხვავებული მანერით ხასიათდება, რაც, თავის მხრივ, მიუთითებს სხვადასხვა მხატვრის ხელწერაზე, ევროპასა და რუსეთთან საქართველოს მხატვრული ურთიერთობის განსხვავებულ გზებზე, რის შედეგადაც დასავლური ხელოვნების გავლენები საქართველომდე აღწევდა.

XIX ს-ის პირველი ათწლეულიდან ყალიბდება ე.წ. ტფილისური პორტრეტული სკოლა, რომელიც 60-70-იან წლებამდე არსებობს. ამ მცირე ზომის პორტრეტებზე თავად-აზნაურები და ახალფეხადგმული ბურჟუაზიის წარმომადგენლები არიან გამოსახული. აქ ევროპული ორიენტაცია ადგილს უთმობს შუა საუკუნეების ქართული ფერწერის ძლიერ გავლენას. იგრძნობა ირანული მხატვრობის გავლენის კვალიც (მინიატურა, ყაჯარული პორტრეტი).

შესაძლოა, რომ XIX ს-ის დასაწყისში ამ სრულიად ორიგინალური ხასიათის პორტრეტული მხატვრობის გაჩენა ეხმიანებოდა ქვეყნის პოლიტიკურ და სოციალურ სინამდვილეს. საქართველოს პოლიტიკური დამოუკიდებლობის დაკარგვამ და, აქედან გამომდინარე, წოდებრივი უფლებებისა და ჩვეული ტრადიციების გაქრობამ ქართველ თავადთა შორის წარსულის ნოსტალგია გამოიწვია, რამაც დიდი გამოძახილი ჰპოვა ამ პერიოდის ფერწერაშიც.

გამოფენა ეძღვნება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ახალი და თანამედროვე ხელოვნების კოლექციების მთავარი კურატორის, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორის, პროფესორ ირინა არსენიშვილის 75 წლის იუბილეს.




ალბანეთში უძველესი ქალაქი ბასანია აღმოაჩინეს


Картинки по запросу В Албании нашли древний городალბანეთში, თანამედროვე ქ. შკოდერის მახლობლად  პლონელმა არქეოლოგებმა უძველესი ქალაქი ბასანია აღმოაჩინეს. ისტორიკოსების ვარაუდით, ქალაქი რომაელებმა დაარბიეს.

ბასანია ნახსენებია  რომის ისტორიკოსის  ლიბიუსის ნაშრომში, სადაც აღწერილია  ილირიების უკანასკნელი მეფის გენტიოსის და  რომაელთა ჯარის შერკინება.  ილირიელები  ანტიკურ ხანაში დღევანდელი ალბანეთის ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ, ალბანელები მათ თავის წინაპრებად მიიჩნევენ.

არქეოლოგებმა კედლის ფრაგმენტი და მთავარი ჭიშკარიც  იპოვეს.

„თავდაცვითი კონსტრუქციები კარგად დამუშავებული, უზარმაზარი ქვის ბლოკებით არის  აგებული. ჭიშკარი ორ ბასტიონს შორის იდგა. ქალაქი   3 მ მეტი სიგანის კედლებით იყო გარშემორტყმული, ხოლო მათ შორის არსებული სივრცე წვრილი ქვით და მიწითა ამოვსებული“, – აღნიშნა სამუშაოების ხელმძღვანელმა პროფესორმა პეტრე დიჩეკმა.




ზაზა ფანასკერტელი – მეცნიერი და ეროვნული დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი


ფანასკერტი შუა საუკუნეების უმნიშვნელოვანესი ციხე–სიმაგრე იყო სამხრეთ საქართველოში, ისტორიულ იმერ ტაოში ( ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). სამეფო სიმაგრის პირველი მფლობელი იყო აზნაური ზაქარია ასპანისძე. ამ შესანიშნავი და დიდი ისტორიის მქონე კუთხის შვილი იყო ზაზა ციციშვილი– ფანასკერტელი.

XV საუკუნის ქართველი პოლიტიკური  მოღვაწე და მეცნიერი, ეროვნული დამოუკიდებლობისა და ერთიანობისთვის მებრძოლი, ერთიანი საქართველოს დაშლის შემდეგ  ქართლის მეფის კონსტანტინე II-ს სამსახურში ჩადგა.  XV საუკუნის 60-იან წლებში ციციშვილთა სათავადო უკვე ჩამოყალიბებული იყო. მათ ეკუთვნოდათ მამულები მძოვრეთისა და ნიჩბისის ხეობებში, ხვედურეთში. კონსტანტინემ ზაზას დამატებით უწყალობა უფლისციხე, ქვახვრელი და კარალეთი. ზაზას შვილს, ციცის კი – თავადობა. ზაზას აღუდგენია ყინწვისის მონასტერი და მიუშენებია ეგვდერი.

ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილი – მხედართმთავარი და ბრძენთმთავარი, ასე მოიხსენიება ძველ თუ ახალ წყაროებში პიროვნება, რომელსაც ქვეყნის წინაშე მიუძღვის დიდი ღვაწლი, როგორც იმ დროინდელი საზოგადოების ჯანმრთელობის დაცვის, ასევე ქვეყნის ეკონომიკური და პოლიტიკური წინსვლისათვის.

ზაზა ციციშვილი –ფანასკერტელი

ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის მიერ შედგენილია ვრცელი სამედიცინო ნაშრომი “სამკურნალო წიგნი – კარაბადინი”, რომელშიც განხილულია როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული მედიცინის საკითხები. ვტორი ძირითადად ემყარება ძველი ქართული სამედიცინო გამოცდილებას, ასევე ნაწილობრივ იყენებს  უცხოენოვან ნაშრომებს.

ქართულ სამედიცინო აზროვნებას საკმაოდ მდიდარი და ხანგრძლივი ისტორია აქვს. იგი ეფუძნება ეროვნულ-ხალხურ ტრადიციებს, რასაც ადასტურებს არქეოლოგიური მონაცემები, აგრეთვე ძველი მსოფლიოს ისტორიკოსთა შრომებში (მაგ. სტრაბონი), ქართულ აგიოგრაფიულ ძეგლებში დადასტურებული ცნობები.

“კარაბადინი”

ფანასკერტელის “სამკურნალო წიგნი”  პრაქტიკოს– ექიმთათვისაა გამიზნული. მასში მოკლედაა განხილული ზოგადი მედიცინის საკითხები, ანატომიურ-ფიზიოლოგიური ცნობები, დიაგნოსტიკური და კონკრეტულ დაავადებათა მკურნალობასთან დაკავშირებული მეთოდები.  ძეგლი გარკვეულწარმოდგენას გვიქმნის იმდროინდელი ქირურგიისა და ფარმაციის დონეზე საქართველოში. მასში განიხილება სამკურნალო საშუალებათა 14 ძირითადი ფორმა და მათი 405 სახეობა.

“სამკურნალო წიგნი კარაბადინი” თავის დროზე საქართველოში უდიდესი პოპულარობით სარგებლობდა და ხალხის საყვარელ წიგნად იყო მიჩნეული.  იგი რამოდენჯერმე გამოიცა ჩვენ დროსაც.

1960 წელს გამოიცა “საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული”,  სადაც განხილულია ფანასკერტელთა ფეოდალური საგვარეულოს ისტორია. კრებულში საკმაო ადგილი ეთმობა ზაზა ფანასკერტელის ცხოვრებას და მოღვაწეობას, აგრეთვე მის ცნობილ ნაშრომს “კარაბადინს”.




"შენ დროზე ადრე, შეცდომით მოხვდი აქ" – ღვთის შეწევნა კოსმოსშიც შეიგრძნობა


Похожее изображениеსაბჭოთა კავშირის  დროინდელი ლიდერები კოსმოსში მიღწეული შედეგებით ძალიან ამაყობდნენ. რწმენაზე და ეკლესიურ მიდგომაზე საუბარი ზედმეტი იყო, ყველაფერს მეცნიერული თვალსაზრისით ხსნიდნენ. მიუხედავად ამისა, კოსმოსში მყოფი კოსმნავტები ყველაფერში მაინც ღვთის განგებას ხედავდნენ . თუმცა ამაზე ღიად საუბარს ვერ ბედავდნენ.

ახლა კი, როდესაც უმეტესობა დაუბრუნდა ჭეშმარიტ რწმენას და შეზღუდვებიც აღარ არსებობს, კოსმოსში მრავლჯერ ნამყოფი ადამიანები პირდაპირ საუბრობენ მიღებული შთაბეჭდილებების შესახებ.  ორბიტაზე ყოფნის დროს ხანდახან ხდება ისე, რომ ადამიანი გრძნობს, რომ ეკიპაჟის გარდა იქ კიდევ ვინღაც „უხილავი“არის.  კოსმონავტებს ხშირად ესმით შემდეგი შინაარსის ტექსტი:“ შენ დროზე ადრე, შეცდომით მოხვდი აქ. ჯერ არ უნდა მოსულიყავი. დამიჯერე, რამეთუ მე შენი ერთერთი წინაპარი ვარ.  შვილო, აქ არ უნდა იმყოფებოდეთ, დაბრუნდით დედამიწაზე, ნუ არღვევთ შემქმნელის კანონებს“. ხოლო მეტი დაჯერებლობისთვის უხილავი ხმა მას რომელიმე ისტორიას უყვება, რომელიც  დასახელებულ წინაპარს ეხება და რომლის შესახებ მხოლოდ კოსმონავტმა და მისმა ოჯახმა იცის.

დღეს უკვე კოსმოსში მორწმუნე პილოტები მიფრინავენ, სამღვდელოება აკურთხებს საფრენ აპარატს და საგზლად წმიდა ხატებს ატანს. ასე, მაგალითდ, კოსმოსურ ხომალდზე დაბრძანებული ხატი ურწმუნო პილოტსაც კი შეეწია. გაურკვეველი მიზეზით მომხდარმა ავარიამ სრულად გათიშა კვებაის მიწოდება. ეკიპაჟი  სიბნელეში აღმოჩნდა,  დედამიწასთან კავშირის გარეშე, თანაც უდენოდ კაბინაში ტემპერატურა ძალიან მალე ეცემა. ავარიის მიზეზსს ვერაფრით  მიაგნეს.  ლოცვის გარდა არაფერი დარჩენიათ… სასოწარკვეთილი ურწმუნო კოსმონავტი  ხატის წინ  „დაიჩოქა“ და მთელი გულით, თავისებურად დაიწყო ლოცვა. ამ მომენტში მისი ხელები გვერდით მდებარე საგნებს შეეხო, სადაც მან უმალვე აღმოაჩინა და აღმოფხვრა დაზიანება.

სსრკ–ს  გმირი, კოსმონავტი გეორგი გრეჩკო იხსენებდა:

“კოსმოსიდან დაბრუნების შემდეგ იური გაგარინს  კრემლში მოუწყვეს შეხვედრა. ხრუშჩოვმა უმალვე გვერდზე გაიყვანა  და ჰკითხა, ნახა თუ არა კოსმოსში  ღმერთი. იურა მონათლული იყო,  ზეპირად იცოდა ლოცვები, 1964 წელს ცკ–ს პლენუმზე  მოსკოვში მაცხოვრის ტაძრის აღდგენის წინადადებითც გამოდიოდა.  “რა თქმა უნდა, ვნახე. ღმერთი არსებოს.“– უპასუხა მან  ხრუშჩოვს. ნიკიტა სერგეევიჩმაც თავი დაუქნია:“ მეც ასე ვფიქრობდი. მაგრამ შენ არავის უთხრა ამის შესახებ“.

თვითონ გიორგი გრეჩკოსაც სწამდა ღმერთი.

“ რამდენჯერ ვიმყოფებოდი სიცოცხლისა და სიკვდილის ზღვარზე: ხანძარი კოსმოსურ სადგურზე; პარაშუტის გაუხსნელობა დამშვებ აპარატზე; ოთხჯერ ვიძირებოდი წყალში, ხრამშიც ჩავვარდნილვარ. ალბათობის თეორიის მიხედვით, დიდი ხნის გარდაცვლილი უნდა ვყოფილიყავი, მაგარამ აშკარად  ჩემი მფარველი ანგელოზი მიცავდა.“– აღნიშნავდა გეორგი გრეჩკო.

www.premiumi.ge




აფრიკაში დღემდე უცნობი უძველესი ბიბლიოთეკა აღმოაჩინეს


ფრანგმა არქეოლოგებმა სუდანში უცნობი ბიბლიოთეკა აღმოაჩინეს, რომელიც უძველეს კუშიტურ ენაზე დაწერილ ტექსტებსა და ტაბულებისგან შედგება. ნაპოვნი  ნივთების ასაკი 2700 წელს შეადგენს. აღსანიშნავია, რომ კუშიტური წარწერების  ბოლომდე  გაშიფვრა ყოველთვის ვერ ხერხდება. 

არქეოლოგიური გათხრების ადგილი მდებარეობს სედეინგში, სადაც ძვ. წ.ა. XIV ს. ნატაძრალია, რომელიც თავის დროზე  ეგვიპტეს ფარაონის ამენხოტეპ III -ის მეუღლეს, ტიას მიუძღვნეს. ჩვ. წ. VII საუკუნიდან ეს ადგილი ნეკროპოლად, “მკვდარ ქალაქად” იქცა, რომელიც  80 პირამიდას და ასობით სამარხს მოიცავს.

სამარხის  კედლებსა და სტელებზე   განთავსებული ტექსტები მეროიტულ ანუ კუშის სამეფოს ენაზეა შესრულებული. ეს ენა სუდანსა და ნუბიაში ჩვ.წ.ა V ს–მდე გამოიყენებოდა. კუშის სამეფო ეგვიპტემ ფარაონ ტუტმოს I–ის მმართველობის დროს დაპიყრო. მეროიტის ანბანი ძველეგვიპტური ანბანის საფუძველზე შეიქმნა, თუმცა ზოგიერთი წარწერა დღემდე არაა ბოლომდე გაშიფრული.




რა აღმოაჩინეს იდუმალი "ალთაის პრინცესას" სამარხში?


უკოკას პრინცესა
შვეიცარიელი მეცნიერების მიერ “ალთაის პრინცესას” აღდგენილი გარეგნობა
 1993 წელს ალთაიზე, კოშ–აგაჩის რაიონში უკოკის ტაფობზე მეცნიერები უძველესი ყორღანის გათხრას აწარმოებდნენ. ეს ტაფობი ოთხი სახელმწიფოს – რუსეთის, ყაზახეთის, მონღოლეთისა და ჩინეთის საზღვართან მდებარეობს. ყინულის ფენებში   ხის ბოძებით აგებულ სამარხს წააწყდნენ, სადაც შავი თექის ნაჭერზე  ხისგან გამოთლილი,  ყინულით დაფარული სარკოფაგი იდგა. მის გასადნობად მეცნიერებს რამოდენიმე დღე დასჭირდათ. სარკოფაგის  სახურავი 4 სპილენძის ლურსმნით იყო დჭედებული, მასში კი ახალგაზრდა ქალის კარგად შენახული გვამი ღმოჩნდა.

ზოგადად, უკოკის თაფობი არქეოლოგიური მასალებით  მდიდარი რეგიონია, აქ სხვადსხვა პერიოდის 150–მდე ყორღანული სამარხია ნაპოვნი. აღნიშნულ სამარხში ქალის გარდა კიდევ 2 მეომარი და 6 შეკაზმული ცხენი იყო.

კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ქალი ძვ. წ. ა. III საუკუნეში ცხოვრობდა და 25 წლის ასაკში  გარდაცვლილა. ქალის სახე აღმოსავლეთით იყო მიბრუნებული, ხელ–ფეხი კი ოდნავ მოხრილი ჰქონდა, თითქოს და ჩაეძინა.  თავზე ცხენის ძუისგან დამზადებული მაღალი შავი პარიკი ეხურა, რომელზეც  დამაგრებული იყო სხვადასხვა ფრინველის 15 ხის ფიგურა და ირმის გამოსახულება, ასევე ბრინჯაოს ქინძისთავი და  „სიცოცხლის ხის“  სიმბოლო – თექისგან დამზადებული 60 სმ–ზე გრძელი ფოთოლი.

ქალს სხეულზე სხვადსხვა  სვირინგები ჰქონდა. მაგალითად,  მარცხენა მხარეზე ამოტვიფრული იყო საკრალური ნიშანი –ე.წ. ალთაის გრიფონი. საინტერესოა, რომ ძველი საბერძნეთის  ისტორიკოსი ჰეროდოტი – იდუმალი ქალბატონის თანამედროვე – წერდა, რომ მთიან ალთაიში ცხოვრობდნენ სკვითთა ტომები, რომლებსაც ოქროს მცველ გრიფებად შეეძლოთ გადაქცევა. მისი თქმით, ეს უცნაური არსებები განსაკუთრებული სიმაღლით და არაჩვეულებრივი გარეგნობით გამოირჩეოდნენ.

Похожее изображение

ქალს ოქროსგან დამზადებული მავთულის საყურეები ეკეთა, ყელს კი ფრთიანი ჯიქებისგან შედგენილი ხის სამკაული უმშვენებდა. ტანზე მოყვითალო  უნაზესი აბრეშუმის პერანგი ეცვა, რომელიც სკვითებისთვის უჩვეულოდ განიერი იყო და მუხლებამდე სწვდებოდა. ანალიზმა ცხადყო, რომ აბრეშუმი ჩინეთში არ იყო დამზადებული, იგი ინდოეთის ჩრდილოეთით  და  ალთაიზე თითქმის არ გამოიყენებოდა. წელს ქვემოთ შალის სამნაჭრიანი წითელ–თეთრი გრძელი ქვედაბოლო ემოსა, დაწნული ფოჩებიანი სარტყლით. თავზე მატყლით, ბალახითა და ბეწვეულით სავსე თექის ბალიში ედო. ფეხზე ასვევე თექის გრძელი წინდები ეცვა.

ქალის მარცხნივ, შავ–წითელი თექის შალითაში ხისჩარჩოიანი სარკე იდო, მის გვერდით ცხენის ძუის ფუნჯი და ადამიანის კბილი, ასევე მიმობნეული იყო ფერადი მძივები.

გარდა ამისა სამარხში ნაპოვნია კერამიკის ჭურჭელი, ჯიხვის რქები, ქინძის თესლით სავსე ქვის ლამბაქი, ხის მომცრო ტაბლები და სხვა. სარკოფაგში არსებული ნივთებს ბეწვეული ჰქონდათ  გადაფარებული.

ხალხმა ქალს  „უკოკის პრინცესა“ შეარქვა, ზოგი კი მას „თეთრ ქალბატონად“ მოიხსენებდა. ანალიზმა ცხადყო, რომ ის ინდოევროპულ რასას მიეკუთვნებოდა, მისი სიმაღლე კი 165 სმ–ს აღწევდა. ქალი ძუძუს კიბოთი გარდაიცვალა, თუმცა ის  რამოდენიმე თვის შემდეგ დაკრძალეს. როგორც ჩანს ამ დროის განმავლობაში გარკვეულ რიტუალებს უტარებდნენ.  სხეულს ზეთების, ფისის, ვერცხლისწყლისა და ცვილის ნაზავით ჩაუტარდა   ბალზამირება.

Похожее изображение
რუსი მეცნიერების ვარაუდით “პრინცესა” ასე გამოიყურებოდა

ადგილობრივმა შამანებმა მაშინვე განაცხადეს, რომ ქალი პრინცესა არაა, არამედ ალთაის ერის წინაპარი–დედა და ორი სამყაროს ჭიშკრის მცველია. წესით, ასე ჯადოქრებსა და ქურუმებს  უწოდებენ ხოლმე.  მოსახლეობა  მუმიის სამარხში დაბრუნებას მოითხოვდა, მათი მტკიცებით წინააღმდეგ შემთხვევაში ალთაის უბედურებები დაადტყდებოდა თავს. მათ სასამართლოში სარჩელიც შეიტანეს და რუსეთის პრეზიდენტსაც მიმართეს, თუმცა  მოთხოვნა მაინც  არ დაკმაყოფილდა.  მუმია დღემდე ქ. ნოვოსიბირსკის ეთნოგრაფიისა და არქეოლოგიის ინსტიტუტში ინახება.

ექსპედიციის წევრები აღნიშნავდნენ, რომ ყინულით მხოლოდ სარკოფაგი იყო დაფარული და არა მთლიანი სამარხი.  ამიტომ,  მიუხედავად იმისა, რომ ქალის გვამი ბალზამირებული იყო, მაინც ჩნდება კითხვა –იყო თუ არა სარკოფაგში რაიმე განსაკუთრებული სითხე, თუ ეს ჩვეულებრივი გრუნტის წყალი იყო, რომელიც ცივი კლიმატის პირობებში ყინულად იქცა?

დღესდღეობით ადამიანის მუმიფიცირებული სხეულები აღმოჩენილია სხვადსხვა ქვეყნებში: ეგვიპტე, ვიეტნამი, ლაოსი, პერუ და ა. შ. მუმიებს როგორც  დიდებულ სამარხებში, ასევე  მყინვარებში და ნახშირის ღრმა ფენებში პოულობენ.

მარკუს ციცერონი
მარკუს ციცერონი

არსებობს ლეგენდა, რომ რომის პაპის პავლე III–ს (1534 – 1549 წ.წ.) დროს აპიის  გზაზე რომის მმართველის მარკუს ციცერონის ქალიშვილის სამარხი აღმოაჩინეს. ახალგაზრდა ქალის გვამი უცნობ გამჭირვალე სითხეში იყო ჩაფლული და იმდენად კარგად იყო შენახული,  იქ მყოფებს მიცვალებული მძინარედ მოეჩვენათ.  იმ მომენტისთვის, მისი გარდაცვალებიდან 15 საუკუნე იყო გასული. ამ ისტორიაში ყველაზე საინტერესო ჩაუქრობი ლამპარი იყო, რომელიც მიცვალებულს ფეხთ ედგა. სამარხის გახსნისას ეს ლამპარი ჩაქრა.

ამბავი მართლაც ლეგენდას ჰგავს, რომ არა ერთი გარემოება – მარკუს ციცერონს სინამდვილეში ჰყავდა ქალიშვილი სახელად ტულია ციცერონისი, რომელიც ძვ.წ.ა. 45.წ. მშობიარობას გადაჰყვა. ცნობილია, რომ შვილის გარდაცვალებამ მამას დიდი ტკივილი მიაყენა. ამას გარდა, აპიის გზა ანტიკურ რომში ყველაზე  მნიშვნელოვანი გზა იყო, რომლის გასწრივაც დიდგვაროვანთა სასახლეები და საგვარეულო სამარხები იყო განლაგებული.

რაც შეეხება ჩაუქრობ ლამპარს, მასზე ძველი სამყაროს მრავალი ისტორიკოსი წერდა. მაგალითად, ავგუსტინეს ( 354–430 წ.წ.) ცნობით   ასეთი ლამპარი ვენერას საკერპოში იდგა, მას ვერც ქარი და ვერც წვიმა აქრობდა. მწერალი პავზანი (II ს.)  ირწმუნებოდა, რომ ჩაუქრობელი ლამპარი ათენში, მინერვას ტაძარში ჰქონდა ნანახი, ხოლო პლუტარქი (46–120 წ.წ) ამტკიცებდა, რომ ზუსტად ასეთი ლამპარი ეგვიპტეში ამონის საკერპოში იყო; მისი თქმით, სტიქიებს არ ძალუძდა მისი ჩაქრობა.  მსგავს ლამპრებს ეგვიპტის ტაძრებსა და სამარხებშიც იყენებდნენ. სამარხის გახსნისთანავე  ლამპრები რატომღაც ქრებოდნენ. ეს უძველესი ტექნოლოგია თანამედროვე მეცნიერებისთვის დღემდე საიდუმლოს წარმოადგენს.

რადგანაც ამ ლეგენდის მრავალი დეტალი სინამდვილეს შეესაბამება, ე.ი.  ქალის უხრწნელი გვამისა და უცნაური სითხის ამბავიც გამოგონილი არ უნდა იყოს.  შესაბამისად, ტისულის პრინცესის და სავარაუდოდ, ალთაის „პრინცესის“  შემთხვევაშიც გამოყენებული იყო ეს უცნობი „შემნახველი“ სითხე. ამ ვერსიას „ჩინეთის პრინცესის“ ისტორიაც ამყარებს, რომელსაც მომდევნო მასალებში შემოგთავაზებთ.

www.premiumi.ge