ჩინური აკლდამის საიდუმლო – უცნაური სითხე და უცნობი ვირუსით გარდაცვლილი მკვლევარი


mummy0278861992 წელს ჩინეთის არმია ქ. ჩანშაში  მასშტაბურ სამხედრო წვრთნებს ატარებდა. ერთ-ერთ გორაკზე მესანგრეებმა გვირაბი გათხარეს და მოულოდნელად საიდუმლო ნაგებობას წააწყდნენ. 

12 მეტრის სიღრმეზე ამოტრიალებული პირამიდის ფორმის აკლდამა იყო მოწყობილი. მასში, ერთი მეორეში ჩადებული 4 სარკოფაგი იდგა. ერთ–ერთში აბრეშუმში გახვეული ქალის გვამი იყო, რომელიც არ ჰგავდა ეგვიპტის და პერუს მუმიებს. ქალის სხეული უჩვეულო ხერხით იყო შენახული – 80 ლიტრ უცნობ, მოყვითალო ფერის სითხეში იყო ჩასვენებული.  სამარხის გახსნიდან 5 წუთში ეს სუბსტანცია აორთქლდა.

აღმოჩენილი იყო ასევე აბრეშუმის  დროშები, რუკები, ასტრონომიის, ისტორიის, მედიცინის და სხვა მეცნიერების თემაზე დაწერილი  28 ტრაქტატი. სამედიცინო  წიგნებში  დაწვრილებით აღწერილია ტვინის გადანერგვის და გულის შუნტირების  ურთულესი ოპერაციები.

გვამი გახვეული იყო 20 მეტრის სიგრძის აბრეშუმის სახვევში, რომელზეც 1:180 000 მასშტაბით დატანილი იყო ჩინეთის სამი პროვინციის რუკა.  რუკა ისე გამოიყურებოდა, თითქოს მიწისზედა ორბიტიდან გადაღებული ფოტოსურათებით შეადგინეს. ის ნასას–ს თანამგზავრების მიერ შექმნილ რუკას შეადარეს და ერთი ცდომილებაც არ აღმოჩნდა.

http://earth-chronicles.ru/Publications_11/7/38f32d77030e4b3e0d798b4885075415-512x264.jpg

თუმცა ყველაზე დიდ ინტერესს ამ აღმოჩენაში წარმოადგენდა დიდგვაროვანი სინ ჩჟუის  მუმია.

უცნობი ხერხით მუმიფიცირებული სხეული შესანიშნავად იყო შენახული.  მისი წონა 35 კგ–ს შეადგენდა, სახსრები მოძრავი იყო, ხოლო კუნთები ელასტიური, კანმაც ბუნებრივი ელფერი შეინარჩუნა.  გვამის გაკვეთამ ცხადყო, რომ სისხლძარღვებში სისხლი იყო შერჩენილი, ხოლო  შინაგანი ორგანოები ისე იყო შენახული, თითქოს ქალი სულ რამოდენიმე კვრის წინ გარდაიცვალა. გვამზე დანის არც ერთი ნაკაწრი არ იყო. სამარხი 5 ტონა ნახშირით, ზემოდან კი თიხის ერთმეტრიანი ფენით იყო დაფარული. მიწის ზემოთ, კი აკლდამის თავზე 15 მეტრიანი ყორღანი იყო აღმართული. ნახშირი წვიმის წყლის შთანთქვის მიზნით გამოიყენეს.

загадочного саркофага Синь Чжуй
სინ ჩჟუის აღდგენილი გარეგნობა (სამუზეუმო ექსპონატი)

სპეციალისტების შეფასებით, სინ ჩჟუი ჰანის დინასტიის შეძლებული დიდგვაროვანია, რომელიც ძვ. წ. ა. 160 წელს, დაახლოებით 50 წლის ასაკში გარადიცვალა.

ამჟამად  მუმია ინახება ქ. ჩანშას ისტორიულ მუზეუმში. ჩინელი პრინცესის  მუმიფიცირების ხერხი საოცრად ჰგავს ტისულის პრინცესის სამარხის მოწყობის ტიპს. აღმოჩენიდან 30 წელიწადზე მეტი გავიდა, თუმცა უცნაური აკლდამის საიდუმლო  მეცნიერებმა დღემდე ვერ ამოხსნეს.

აღსანიშანვია, რომ ჩინელი მეცნიერი ვუ ლინ ჟუ, რომელიც სინ ჩჟუის მუმიას სწავლობდა, კვლევის შემდეგ მძიმედ დაავადდა და ერთ კვირაში უცნობი სენისგან გარდაიცვალა. ამ დაავადების სიმპტომები  ძალიან ჰგავდა ატიპიური პნევმონიის სიმპტომებს…

www.premiumi.ge

 

 

 

 

 




შუმერული ცივილიზაცია კლიმატის ცვლილებამ გაანადგურა


Картинки по запросу шумерыოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ  ძველი უმსხვილესი შუმერული ცივილიზაციის გაქრობის მიზეზი კლიმატის ცვლილებაა.

მანამდე სპეციალისტებს რამოდენიმე ვერსია ჰქონდათ – ზოგს მიაჩნდა, რომ შუმერები მესოპოტამიის დიდგვაროვნებმა გაანადგურეს, რომლებიც ხელისუფლების ცნტრალიზაციით იყვნენ უკმაყოფილოები. ზოგი მეცნიერი კი თვლიდა, რომ ცივილიზაციას მომთაბარე ტომების შემოსევამ მოუღო ბოლო. ახლა კი კლიმატოლოგებმა ჩრდილოეთ ირანში მდებარე გამოქვაბული გოლ–ი–ზარადი და მასში არსებული სტალაქტიტები შეისწავლეს და დაასკვნეს, რომ გვალვამ და მტვრის ქარბუქებმა შუმერებს წყლის ყველა მარაგი გაუნადგურეს.

 “დიდი ხანია არსებობდა ვარაუდი, რომ იმ პერიოდში კლიმატური კატასტროფა მოხდა, რომელმაც ერთდროულად გაანადგურა არა მხოლოდ შუმერული, არამედ ძველი ინდური და ეგვიპტური ცივილიზაციები.” – განმარტა ოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერმა სტეისი ქეროლინმა.

დაახლოებით 4,26 ათასი წლის წინ სტალაქტიტების ზრდა მკვეთრად შენელდა, რაც ნალექის დონის უეცარ შემცირებაზე მეტყველებს. გვალვამ 300 წელზე მეტ ხანს გასტანა. ამასთან, სტალაქტიტების ქიმიური შემადგენლობა იმ რეგიონში ხშირად მძვინვარე მტვრის ქარბუქებზე მიგვითითებს.

შუმერულმა ცივილიზაციამ 4200 წლის წინ უეცრად შეწყვიტა არსებობა. მეცნიერები დღემდე სწავლობენ შუმერების წარმომავლობას და მათი ენის ნათესავურ კავშირებს. ეს საკითხი დიდ ისტორიულ პრობლემას წარმოადგენს.

 




უჯარმის ციხე-ქალაქის კომპლექსს რესტავრაცია უტარდება


უჯარმის ციხე-ქალაქის კომპლექსზე ფართომასშტაბიანი სარესტავრაციო-საკონსერვაციო სამუშაოები მიმდინარეობს. პირველ ეტაპზე გათვალისწინებული სამუშაოების თითქმის მთლიანი გეგმა უკვე შესრულებულია.

კომპლექსი გაწმენდილია ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ნაყარი მიწის ფენისაგან. ასევე, სამუშაოები მიმდინარეობს ციტადელის ტერიტორიაზე. პროექტი ითვალისწინებს მისი ცალკეული არქიტექტურული სეგმენტების კონსერვაციასა და ინფრასტრუქტურული კვანძების მოწყობასაც.

ციხე-ქალაქის ციტადელზე ვიზიტორებისთვის მოაჯირები და გადასახედებია დამონტაჟებული. სამუშაოების პროცესში, მიწის სქელი ფენის მოშორების შემდეგ გამოიკვეთა მნიშვნელოვანი კულტურული ფენები. მარნის, წყლის ავზისა და საცხოვრებელი დანიშნულების ოთახები.

მასშტაბური სამუშაოები ძეგლზე საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ინიციატივითა და ფინანსური მხარდაჭერით მიმდინარეობს. პროექტის სამუშაო ვერსია სამწლიანია. პირველადი სამუშაოებისთვის დახარჯულია ნახევარი მილიონი ლარი.

ციხე-ქალაქის სარესტავრაციო-საკონსერვაციო პროექტი საშუალოვადიანია და ის სავარაუდოდ, 2022 წლისთვის დასრულდება.

კომპლექსზე ფიზიკურ სამუშაოებს შპს „ისტორიულ ძეგლთა რეაბილიტაციის ცენტრი“ ახორციელებს.

უჯარმა ისტორიული ცნობების მიხედვით III-IV საუკუნეთა მიჯნაზე წარმოიქმნა და იმ დროისთვის ქვეყნის სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენდა. უჯარმის ციხის აღმშენებლობა და განვითარება ძირითადად მეფე ვახტანგ გორგასალის სახელთანაა დაკავშირებული. არქიტექტურული კომპლექსი რთულ რელიეფზე 3 ჰა. ფართობზეა გაშენებული. ის ორი ძირითადი ნაწილისგან – ციტადელისა (ზედა ანუ დედაციხე) და ქვედა ციხისაგან შედგება. ციტადელი მეფეთა სასახლეს, ჯვარპატიოსნის სახელობის კარის მცირე ეკლესიას, მარანსა და წყალსაცავს აერთიანებს და ოთხკუთხა მასიური კედლების მქონე გალავნითაა შემოსაზღვრული. გალავნის კედლებზე სიმეტრიული დაშორებითაა განთავსებული სწორკუთხა კოშკები. ციხე-ქალაქი ძლიერ დაზიანებული სახითაა შემორჩენილი. ქვედა ციხეს თითქმის თავდაპირველი, აუთენტური იერსახე აქვს შენარჩუნებული.




ქუთაისში, კლდიაშვილის ქუჩაზე უნიკალური მღვიმე აღმოაჩინეს


ქუთაისში, კლდიაშვილის ქუჩაზე ადგილობრივმა მცხოვრებმა მღვიმე აღმოაჩინა. ამის შესახებ “პირველი არხის” ჟურნალისტი იუწყება.

როგორც მღვიმის აღმომჩენი ვახტანგ სიხარულიძე ამბობს, წლების წინ, იქ ქვის კარიერი იყო და აფეთქებების შედეგად დარბაზები დაზიანდა.

მღვიმე უკვე დაათვალიერეს სპელეოლოგებმა ვალერი ბარბაქაძემ და გიგო ონიანმა. სპეციალისტების შეფასებით, მღვიმე სავარაუდოდ 30-50 ათასი წლის წინანდელია.

სპეციალისტებმა შიდა სივრცის აღწერა დაიწყეს. მათი თქმით, მღვიმე უნიკალურია.

„მღვიმე უნიკალურია და რაც დავათვალიერეთ, სულ ორი დარბაზია, მათი სიგრძე 80 მეტრია. სამწუხაროდ, აფეთქებების შედეგად დაზიანებულია ნაღვენთი ფორმები, თუმცა ვნახეთ ექსცენტრიკული ფორმები, რაც საქართველოში მანამდე არ გვინახავს. ეს პირველია და სწორედ ეს სძენს მღვიმეს უნიკალურობას“, – ამბობს ვალერი ბარბაქაძე.

მისივე თქმით, მღვიმე ქვედა ცარცული პერიოდისაა და 30-50 ათასი წლის წინანდელი უნდა იყოს.




სათხის ეკლესიის კანკელის ამ დრომდე მიუკვლეველი რვა ფრაგმენტი საქართველოს ეროვნულ მუზეუმს გადაეცა


სათხის ეკლესიის კანკელის ამ დრომდე მიუკვლეველი რვა ფრაგმენტი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ საქართველოს ეროვნულ მუზეუმს გადასცა.

რვა ფრაგმენტი, რომელიც სამონასტრო კომპლექსზე მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრებისას გამოვლინდა, დღეიდან შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში დაცულ ექსპონატებს შეემატება და დროთა განმავლობაში ექვთიმე თაყაიშვილის მიერ XX საუკუნის დასაწყისში ბოლნისიდან თბილისში ჩამოტანილ კანკელთან კონსოლიდირდება.

ქვის ორნამენტიანი ნატეხები სათხის კანკელის ზედა მარჯვენა ნაწილის ფრაგმენტებია, რომელზეც ასომთავრული წარწერაა ამოკვეთილი.

პატარა წარწერიან ფრაგმენტზე მითითებული ქორონიკონი (1171 წ.) საზღვრავს და საბოლოოდ აზუსტებს ქვემო ქართლის ეკლესიებისა და მათი კანკელების მთელი ჯგუფის ქრონოლოგიას და გვაუწყებს, რომ ამ ეკლესიათა წარწერებში მოხსენიებული მეფე გიორგი, რომელსაც აქამდე მეფე ლაშა-გიორგისთან იყო გაიგივებული, სინამდვილეში მეფე გიორგი მესამეა.

ახლადმიკვლეული ფრაგმენტის ხელოვნების მუზეუმში დაცულ კანკელთან იდენტიფიცირება ხელოვნებათმცოდნეების – გიორგი გაგოშიძისა და თამაზ გოგოლაძის მიერ განხორციელდა, რომლებიც ამ დასკვნამდე ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად მივიდნენ.

კანკელის ახლადაღმოჩენილ ფრაგმენტზე იკითხება შემდეგი ტექსტი: “[ქ](რონი)კ(ო)ნი იყო ტჟა (1171 წ.)”

ფრაგმენტის ტექსტი თამაზ გოგოლაძემ წაიკითხა, მასზე მითითებული თარიღი კი ხელოვნებათმცდონეთემურ ჯოჯუას მიერ დაზუსტდა.

სათხის სამონასტრო კომპლექსის სრულმასშტაბიანი სარეაბილიტაციო პროცესი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოსა და „საყდრისის კომიტეტის“ წევრების ერთობლივი ინიციატივით მე-5 თვეა მიმდინარეობს. პროექტი სააგენტოს ორგანიზებითა და კომპანია „RMG GOLD“-ის დაფინანსებით მიმდინარეობს და ის საქართველოს საპატრიარქოს ოთხ ეპარქიას, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოსა და კომპანია „RMG“-ს შორის გასულ წელს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ხორციელდება.

სათხის სამონასტრო კომპლექსთან ერთად, 2017 წელს ხელმოწერილი დოკუმენტი ეროვნული კატეგორიის მქონე კულტურული მემკვიდრეობის 7 უძრავი ძეგლის რეაბილიტაციის 4 წლიან პროგრამას მოიცავს და მილიონ 700 ათასი ლარის გამოყოფას გულისხმობს.

არქიტექტორ-რესტავრატორ გოგოთურ მისრიაშვილის საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე V-X სააუკუნეებისდროინდელი ტაძარი ისტორიულ სახეს აღიდგენს. საველე-არქეოლოგიურ სამუშაოები არქეოლოგების ლალი ახალაიასა და გურამ ყიფიანის ზედამხედველობის ქვეშ მიმდინარეობს. სამონასტრო კომპლექსზე დაწყებული სარეაბილიტაციო სამუშაოებს კი კომპანია „ბაგინეთი +“ ახორციელებს.

1tv.ge




შემორჩნენ თუ არა სომხეთის ტერიტორიაზე ბანჯგვლიანი დემონი–მონსტრები?


Картинки по запросу мохнатые монстры из древних летописейIX ს–ში ვინმე დიონისემ ტელ–მახრედან შექმნა მატიანე, რომლის შინაარსი მეცნიერებს ბოლომდე დღემდეც ვერ ამოუხსნიათ. ამჟამად ეს ხლენაწერი ვატიკანის ბიბლიოთეკაში ინახება, მისი 6 ფურცელი კი– ბრიტანულ ბიბლიოთეკაში. მასში მოთხრობილია მოვლენები დაწყებული სამყაროს შექმნიდან ჩვ. წ.ა. 774 წლამდე; ბოლოს კი საკმაოდ საგულისხმო ამბავია აღწერილი.

„ჩვენი წელთაღრიცხვის 774 წელს ბიზანტიის იმეპრატორ ლეონ IV გამეფებამდე ქვეყანაში შავი ჭირი მძვინვარებდა, მას შემდეგ კი გამოჩნდნენ საზარელი მხეცები, რომლებსაც არავის და არაფრის ეშინოდათ. არავის გაურბოდნენ და მრავალი ადამიანი მოკლეს. გარეგნულად მგლებს ჰგავდნენ, პატარა, ვიწრო დრუნჩებით, გრძელი ყურებით, ხოლო ზურგის ტყავი ღორისას მიუგავდათ.

ამ უცნაურმა ცხოველებმა ხოხის მახლობლად, აბდინის კლდის უბანში მცხოვრებ მოსახლეობას დიდი ზარალი მიაყენეს. ზოგიერთ სოფელში ასზე მეტი ადამიანი შეჭამეს, სხვა სოფლებში – ოცი, ორმოცი, ორმოცდაათი. ადამიანების არ ეშინოდათ, ამიტომაც მათ ვერ უმკლავდებოდნენ. თუ მათ ესროდნენ, თავს ესხმოდნენ და ნაფლეტებად აქცევდნენ თვადამსხმელს. მონსტრები შემოღობილ ეზოებსა და სახლებში აღწევდნენ, ბავშვებს იჭერდნენ და თავისკენ მიათრევდნენ; შეწინააღმდეგებას ვერავინ ბედავდა. ღამ–ღამობით ისინი ტერასებზე ადიოდნენ, საწოლებიდან მძინარე ბავშვებს იპარავდნენ და შეუფერხებლად ტოვებდნენ ტეროტორიას. მათ დანახვაზე ძაღლებს ყეფვისაც კი ეშინოდათ.

ამის გამო ხალხს ქუჩაში გავლა ჯგუფურადაც ეშინოდათ. საზარელმა მონსტრებმა მთლიანად გაანადგურეს რქოსანი პირუტყვი, რადგან ფარაზე თავდასხმისას თითოეულ მონსტრს რამოდენიმე საქონელი მიჰყავდა. Похожее изображение
მონსტრებმა დატოვეს ეს მიწები და ერზენენში გადაიხვეწნენ ( რაიონი სამხრეთ სომხეთში, ასურეთის საზღვართან), სადაც ყველა სოფელი გააჩანაგეს. ასევე დააცარიელეს ქვეყანა მეიფერკი და მთა კაქაის მიმდებარე ტერიტორიები, ასევე დიდი ზარალი მიაყენეს ამიდას ( რომის კოლონია მესოპოტამიაში)“.

აქ ხელნაწერს რამოდენიმე გვერდი აკლია. მეცნიერები დიდი ხნის მანძილზე ამტკიცებდნენ, რომ დიონისემ ტელ–მახრედან საოცარი ზღპარი შეთხზა. კამათობდნენ ასევე იმის შესახებ, თუ რას გულისხმობდა მონსტრების აღწერა – ,,ჰქონდათ მათ ზურგზე თევზის ფარფლის მაგვარი ფაფარი თუ გრძელი ბალანი, როგორც გარეულ ტახს”.

მრავალი ძველი ქრონიკა შეიცავს მოთხრობებს დემონების შესახებ, რომლებიც თითქმის არსაიდან ჩნდებოდნენ, რათა გაეტაცათ ან გადაესანსლათ მსხვერპლი. ამ დემონებს ხშირად აღწერენ როგორც „შავ არსებებს სიბნელეში მანათობელი თვალებით და ეშმაკეული მზერით.“ საგულისხმოა, რომ უმეტეს შემთხვევაში ეს მონსტრები ძლიერი ჭექა–ქუხილის დროს ჩნდებოდნენ.

აბატმა რალფმა, ინგლისში ესექსის საგრაფოს ქ. კოგეშელში მდებარე მონასტრის წინამძღვარმა საკუთარ „ქრონიკებში“ აღწერა გრიგალი, რომელიც 1205 წლის ივნისში, წმ. იოანე ნათლისმცემლის დღეს ამოვარდა და ქალაქში თითქმის ყველაფერი დაანგრია:

„იოანე ნათლისმეცემლის წმინდა ღამეს მთელ ინგლისში ქარიშხალი მძვინვარებდა, ქუხდა და უწყვეტად ასხამდა წვიმა. კენტის საგრაფოში, ქ. მეიდსტოუნის მახლობლად მეხმა უცნაური მონსტრი მოკლა… ამ ურჩხულს უცნობი არსების თავი ჰქონდა, ადამიანის მუცელი, ხოლო სხეულის სხვა ნაწილები სხვადსხვა ცხოველის. მისი შავი გვამი ძალიან დამწვარა და ყარდა; ცოტა ვინმემ თუ შეძლო მასთან მიახლოება.“ Кто истребил древних монстров

აბატმა რალფმა კიდევ ერთი შემთხვევა აღწერა, რომელიც 1905 წლის 29 ივლისს, ასევე ჭექა–ქუხილის დროს მოხდა:

„მთელ ინგლისში მძვინვარებდა ქარიშხალი, საზარლად ქუხდა, ელავდა – ბევრს ეგონა, რომ საშინელი სამსჯავროს დღე მოვიდა. დილით რამოდენიმე ადგილას უცნაური მონსტრის ნაკვალევი იპოვეს, მისი დიდი ტერფი ბოლოსკენ ვიწროვდებოდა. მსგავსი რამ არავის არასდროს უნახავს. მოქალაქეები ამტკიცებდნენ, რომ ეს გიგანტური მონსტრების ნაკვალევი იყო.“

ტუდორების ეპოქის ისტორიკოსმა ჯონ სტოუმ შემდეგი ინციდენტი აღწერა, რომელიც დახლოებით 1538 წელს ლონდონში, კორნხილის ქუჩაზე მდებარე წმ. მიქაელის ტაძარში მოხდა.

„როდესაც მნათეები სამრეკლოში ზარებს რეკავდნენ, რათა ეშმაკები განედევნათ, სამხრეთის ფანჯრიდან მათთან ადამიანის მსგავსი საზარელი არსება შევიდა და ჩრდილოეთის მხრის ფანჯრიდან გავიდა. შიშიგან მორჩილები ძირს დაეცნენ და გარკვეული დრო უგონოდ იყვნენ.“

მთარგმნელებმა და ისტორიკოსებმა სტოუს მონათხრობი სკეპტიკურად აღიქვეს. თუმცა, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ იმ დროს ზარების რეკვა ბოროტი ძალების სახლებიდან განდევნისთვის ჩვეული ამბავი იყო.

როდესაც იმპერატორმა კარლოს დიდმა ყველა მეზობელი ქვეყანა დაიმორჩილა, მკაცრი კანონები შემოიღო, რათა დემონებს მოსავალი ვეღარ დაეზიანებინათ; მონასტრებში ისმოდა აბატების აღგზნებული სიტყვა ტყის კაცებზე, რომლებიც კეთილ ბერებს იტაცებდნენ და ბოროტის ნაშიერებს სასტიკ სიკვდილს უქადოდნენ.

840 წელს ლიონის მთავარეპისკოპოსმა აგობარდმა აღწერა ამბავი სამი დემონის შესახებ, რომლებსაც ჯერ სამი დღე ქალაქში ბორკილებით დაატარებდნენ, შემდეგ კი ქვებით ჩაქოლეს. თავის მანუსკრიპტში „ანგლოსაქსური ცრურწმენების დაგმობის შესახებ“, რომელიც ლათინურად დაწერა, მთავარეპისკოპოსი ისე ლაღად მოიხსენიებს მთებში მცხოვრებ ბოროტ დემონებს, რომ მონათხრობში მათი აღწერაც არ ჩართო.

როგორც წესი, წარსულის ამბებს ჩვენ თანამედროვე ცხოვრების ჭრილში განვიხილავთ; ჩვენი აზროვნება და ქმედებები დღევანდელი სამყაროთი განისაზღვრება, ამიტომ ყოველთვის ვერ ვახერხებთ იმ ეპოქის გარემოს აღქმას, რომელსაც განვიხილავთ.

earth-chronicles.ru




შოტლანდიაში ვიკინგების საჭადრაკო დაფა იპოვეს


შოტლანდიის ჩრდილოეთ – აღმოსავლეთ ნაწილში არქეოლოგებმა ჭადრაკის მსგავსი სკანდინავური სამაგიდო თამაშის ჰნეფტაფლის დაფა იპოვეს. არტეფაქტი დირსის საბაატოში მიმდინარე არქეოლოგიური გათზრების დროს აღმოაჩინეს. 

დირსის სააბატო 1219 წელს დაარსდა და XVI საუკუნემდე იარსება, შემდეგ კი  ადგილობრივი ლორდის დაქვემდებარებაში გადავიდა.  ამ სააბატოში შეიქმნა ერთ–ერთი უძველესი შოტლანდიური ხელნაწერი –” დირსის წიგნი”, რომელშიც შედის  ლათინურ, ძველირალნდიურ და გალიურ ენებზე თარგმნილი სახარება. ამჟამად ხელნაწერი კემბრიჯის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში ინახება.

სააბატოს ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები 2008 წლიდან მიმდინარეობს. ცოტა ხნით ადრე აქ   XII-XIII ს.ს –ის  ქვით მოპირკეთებული ბუხრის ნანგრევები და რამოდენიმე თიხის ქოთანია ღმოაჩინეს. ვიკინგების ნივთის აღმოჩენა  არქეოლოგებისთვის  მართლაც მოულოდნელი იყო  – ჰნეფტაფლი უძველესი სკანდინავური თამაშია, ყველაზე ადრეული ინფორმაია მის შესახებ III საუკუნეში გვხდება. შემდგომში ვიკინგებმა ეს თამაში ჩრდილოეთ ევროპის სხვა ქვეყნებშიც გაავრცელეს. მეცნიერებმა ჯერ ვერ დაადგინეს, თუ რომელ საუკუნეს მიეკუთვნება ეს სათამაშო დაფა.

 The Scotsman

 

 




სიღნაღის მუზეუმი გამოფენას „კახელ დიდგვაროვანთა პორტრეტები" მასპინძლობს


სიღნაღის მუზეუმი  გამოფენას „კახელ დიდგვაროვანთა პორტრეტები – ქართული დაზგური ფერწერის დასაწყისიდან XX საუკუნემდე” მასპინძლობს.

გამოფენაზე წარმოდგენილია 44 ფერწერული ნამუშევარი – სამეფო კარის წარმომადგენელთა პორტრეტები, ტფილისური პორტრეტული სკოლის ნიმუშები, ასევე ქანდაკება და მინიატურა. სტუმრები  ექსპოზიციაზე იხილავენ კახელი დიდგვაროვნებისა და ისტორიული პირების პორტრეტებს: ერეკლე II, დარეჯან დედოფალი, ვახტანგ ბატონიშვილი, უცნობი ბატონიშვილი, თავადი ვახტანგ დიმიტრის ძე ჯანბაკურ-ორბელიანი, თეკლა ბატონიშვილი და დავით გურამიშვილი, ასევე ყაჯარული ფერწერის ნიმუშები – ანდრონიკაშვილების პორტრეტები და სხვა.

ექსპოზიციაზე წარმოდგენილი მასალა ასეთი ინტერპრეტაციითა და მასშტაბით პირველად გამოიფინა. მათი გარკვეული ნაწილი უცნობია ფართო საზოგადოებისთვის. აღსანიშნავია, რომ ექსპონატებს ჩაუტარდა სარესტავრაციო-საკონსერვაციო სამუშაოები, დიდი ნაწილი განთავსდა ავთენტურ ჩარჩოებში.

საქართველოში პირველი დაზგური სურათები ზეთის საღებავებით შესრულებული მეფეთა და სამეფო კარის წარმომადგენელთა პორტრეტებია. უმეტესი მათგანი საკმაოდ დიდი ზომისაა და ხელმოუწერელია. მხატვრულ-სახეობრივი წყობის საზეიმო ხასიათი და ფორმალურ-კომპოზიციური მხარე მათ ტრადიციულ, ევროპული „კარის პორტრეტის” ჟანრთან აკავშირებს. ამ ჟანრის საერთო თავისებურების მიუხედავად, ეს პორტრეტები შესრულების განსხვავებული მანერით ხასიათდება, რაც, თავის მხრივ, მიუთითებს სხვადასხვა მხატვრის ხელწერაზე, ევროპასა და რუსეთთან საქართველოს მხატვრული ურთიერთობის განსხვავებულ გზებზე, რის შედეგადაც დასავლური ხელოვნების გავლენები საქართველომდე აღწევდა.

XIX ს-ის პირველი ათწლეულიდან ყალიბდება ე.წ. ტფილისური პორტრეტული სკოლა, რომელიც 60-70-იან წლებამდე არსებობს. ამ მცირე ზომის პორტრეტებზე თავად-აზნაურები და ახალფეხადგმული ბურჟუაზიის წარმომადგენლები არიან გამოსახული. აქ ევროპული ორიენტაცია ადგილს უთმობს შუა საუკუნეების ქართული ფერწერის ძლიერ გავლენას. იგრძნობა ირანული მხატვრობის გავლენის კვალიც (მინიატურა, ყაჯარული პორტრეტი).

შესაძლოა, რომ XIX ს-ის დასაწყისში ამ სრულიად ორიგინალური ხასიათის პორტრეტული მხატვრობის გაჩენა ეხმიანებოდა ქვეყნის პოლიტიკურ და სოციალურ სინამდვილეს. საქართველოს პოლიტიკური დამოუკიდებლობის დაკარგვამ და, აქედან გამომდინარე, წოდებრივი უფლებებისა და ჩვეული ტრადიციების გაქრობამ ქართველ თავადთა შორის წარსულის ნოსტალგია გამოიწვია, რამაც დიდი გამოძახილი ჰპოვა ამ პერიოდის ფერწერაშიც.

გამოფენა ეძღვნება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ახალი და თანამედროვე ხელოვნების კოლექციების მთავარი კურატორის, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორის, პროფესორ ირინა არსენიშვილის 75 წლის იუბილეს.




ალბანეთში უძველესი ქალაქი ბასანია აღმოაჩინეს


Картинки по запросу В Албании нашли древний городალბანეთში, თანამედროვე ქ. შკოდერის მახლობლად  პლონელმა არქეოლოგებმა უძველესი ქალაქი ბასანია აღმოაჩინეს. ისტორიკოსების ვარაუდით, ქალაქი რომაელებმა დაარბიეს.

ბასანია ნახსენებია  რომის ისტორიკოსის  ლიბიუსის ნაშრომში, სადაც აღწერილია  ილირიების უკანასკნელი მეფის გენტიოსის და  რომაელთა ჯარის შერკინება.  ილირიელები  ანტიკურ ხანაში დღევანდელი ალბანეთის ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ, ალბანელები მათ თავის წინაპრებად მიიჩნევენ.

არქეოლოგებმა კედლის ფრაგმენტი და მთავარი ჭიშკარიც  იპოვეს.

„თავდაცვითი კონსტრუქციები კარგად დამუშავებული, უზარმაზარი ქვის ბლოკებით არის  აგებული. ჭიშკარი ორ ბასტიონს შორის იდგა. ქალაქი   3 მ მეტი სიგანის კედლებით იყო გარშემორტყმული, ხოლო მათ შორის არსებული სივრცე წვრილი ქვით და მიწითა ამოვსებული“, – აღნიშნა სამუშაოების ხელმძღვანელმა პროფესორმა პეტრე დიჩეკმა.




ზაზა ფანასკერტელი – მეცნიერი და ეროვნული დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი


ფანასკერტი შუა საუკუნეების უმნიშვნელოვანესი ციხე–სიმაგრე იყო სამხრეთ საქართველოში, ისტორიულ იმერ ტაოში ( ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). სამეფო სიმაგრის პირველი მფლობელი იყო აზნაური ზაქარია ასპანისძე. ამ შესანიშნავი და დიდი ისტორიის მქონე კუთხის შვილი იყო ზაზა ციციშვილი– ფანასკერტელი.

XV საუკუნის ქართველი პოლიტიკური  მოღვაწე და მეცნიერი, ეროვნული დამოუკიდებლობისა და ერთიანობისთვის მებრძოლი, ერთიანი საქართველოს დაშლის შემდეგ  ქართლის მეფის კონსტანტინე II-ს სამსახურში ჩადგა.  XV საუკუნის 60-იან წლებში ციციშვილთა სათავადო უკვე ჩამოყალიბებული იყო. მათ ეკუთვნოდათ მამულები მძოვრეთისა და ნიჩბისის ხეობებში, ხვედურეთში. კონსტანტინემ ზაზას დამატებით უწყალობა უფლისციხე, ქვახვრელი და კარალეთი. ზაზას შვილს, ციცის კი – თავადობა. ზაზას აღუდგენია ყინწვისის მონასტერი და მიუშენებია ეგვდერი.

ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილი – მხედართმთავარი და ბრძენთმთავარი, ასე მოიხსენიება ძველ თუ ახალ წყაროებში პიროვნება, რომელსაც ქვეყნის წინაშე მიუძღვის დიდი ღვაწლი, როგორც იმ დროინდელი საზოგადოების ჯანმრთელობის დაცვის, ასევე ქვეყნის ეკონომიკური და პოლიტიკური წინსვლისათვის.

ზაზა ციციშვილი –ფანასკერტელი

ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის მიერ შედგენილია ვრცელი სამედიცინო ნაშრომი “სამკურნალო წიგნი – კარაბადინი”, რომელშიც განხილულია როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული მედიცინის საკითხები. ვტორი ძირითადად ემყარება ძველი ქართული სამედიცინო გამოცდილებას, ასევე ნაწილობრივ იყენებს  უცხოენოვან ნაშრომებს.

ქართულ სამედიცინო აზროვნებას საკმაოდ მდიდარი და ხანგრძლივი ისტორია აქვს. იგი ეფუძნება ეროვნულ-ხალხურ ტრადიციებს, რასაც ადასტურებს არქეოლოგიური მონაცემები, აგრეთვე ძველი მსოფლიოს ისტორიკოსთა შრომებში (მაგ. სტრაბონი), ქართულ აგიოგრაფიულ ძეგლებში დადასტურებული ცნობები.

“კარაბადინი”

ფანასკერტელის “სამკურნალო წიგნი”  პრაქტიკოს– ექიმთათვისაა გამიზნული. მასში მოკლედაა განხილული ზოგადი მედიცინის საკითხები, ანატომიურ-ფიზიოლოგიური ცნობები, დიაგნოსტიკური და კონკრეტულ დაავადებათა მკურნალობასთან დაკავშირებული მეთოდები.  ძეგლი გარკვეულწარმოდგენას გვიქმნის იმდროინდელი ქირურგიისა და ფარმაციის დონეზე საქართველოში. მასში განიხილება სამკურნალო საშუალებათა 14 ძირითადი ფორმა და მათი 405 სახეობა.

“სამკურნალო წიგნი კარაბადინი” თავის დროზე საქართველოში უდიდესი პოპულარობით სარგებლობდა და ხალხის საყვარელ წიგნად იყო მიჩნეული.  იგი რამოდენჯერმე გამოიცა ჩვენ დროსაც.

1960 წელს გამოიცა “საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული”,  სადაც განხილულია ფანასკერტელთა ფეოდალური საგვარეულოს ისტორია. კრებულში საკმაო ადგილი ეთმობა ზაზა ფანასკერტელის ცხოვრებას და მოღვაწეობას, აგრეთვე მის ცნობილ ნაშრომს “კარაბადინს”.