სიკვდილის წინ მან მთელი თავისი ქონება წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცა


 I.gogebashvili.jpgქართველი პედაგოგი, მეცნიერული პედაგოგიკის ფუძემდებელი საქართველოში, პუბლიცისტი, საბავშვო მწერალი და საზოგადო მოღვაწე იაკობ გოგებაშვილი დაიბადა  1840 წლის 27 ოქტომბერს, სოფ. ვარიანში,  ღარიბი მღვდლის ოჯახში.

სწავლობდა ჯერ გორის, შემდეგ თბილისის სასულიერო სასწავლებელში. 1855 წელს შევიდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, 1861 წელს კი — კიევის სასულიერო აკადემიაში. პარალელურად უნივერსიტეტში საბუნებისმეტყველო დისციპლინებში ისმენდა ლექციებს, მაგრამ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, იძულებული გახდა 1863 წელს სამშობლოში დაბრუნებულიყო.

1864 წელს გოგებაშვილი თბილისის სასულიერო სასწავლებლის მასწავლებლად, ხოლო 1868 წელს მის ინსპექტორად დაინიშნა. ამავე დროს, იგი აქტიურად ჩაება ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, რომელსაც ილია ჭავჭავაძე და აკაკი წერეთელი მეთაურობდნენ. გოგებაშვილის პროგრესულმა პედაგოგიურმა მოღვაწეობამ სინოდისა და მეფის ხელისუფალთა უკმაყოფილება გამოიწვია და 1874 წელს, იგი, როგორც პოლიტიკურად არასაიმედო, მოხსნეს თანამდებობიდან. ამის შემდეგ, გოგებაშვილი სახელმწიფო სამსახურში აღარ შესულა და მთელი სიცოცხლე საზოგადო მოღვაწეობას მიუძღვნა.

გოგებაშვილი დაუღალავად იბრძოდა სახალხო სკოლების შექმნა-დამკვიდრებისათვის საქართველოში. იცავდა რეალური განათლების უპირატესობას ფორმალურთან შედარებით. განსაკუთრებით დიდია ღვაწლი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დაარსებასა და საქმიანობაში.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია გოგებაშვილის სასკოლო სახელმძღვანელოები  „ქართული ენის ანბანი და პირველი საკითხავი წიგნი მოსწავლეთათვის“ (1865), „ბუნების კარი“ (1868), „დედა ენა“ (1876), „რუსკოე სლოვო“ (1887), რომლებმაც დიდი როლი ითამაშეს ახალი ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებასა და დამკვიდრებაში და რომელთა პრინციპზეა შედგენილი ქართული სკოლების დაწყებითი კლასებში მოქმედი ქართული და რუსული ენის სახელმძღვანელოები.

გოგებაშვილის მხატვრული შემოქმედების ძირითადი წყაროა ქართული ფოლკლორი. ქართული ხალხური ანდაზების საფუძველზეა შექმნილი მოთხრობები „ქურდი და მამალი“, „მერცხალი და მეცხვარე“, „ცხვარი და მარტი“ ;. ისტორიულ თემაზე დაწერილი მოთხრობებია  „ასპინძის ომი“, „იოთამ ზედგენიძე“, „ერეკლე მეფე და ინგილო ქალი“, „ცოტნე დადიანი“, „თავდადებული მღვდელი თევდორე“, „სხივი წარსულისა“, „სამასი თავდადებული გლეხი“ და სხვა.

გოგებაშვილი არ იშურებდა სახსრებს სახალხო განათლებისათვის; იგი მატერიალურად ეხმარებოდა ღარიბ მოსწავლეებს, ცალკეულ საზოგადო მოღვაწეებს, პოეტებს, მწერლებს და სხვება, სისტემატურად უგზავნიდა ფულს რუსეთსა და საზღვარგარეთის უმაღლეს სასწავლებლებში მოსწავლე ქართველ სტუდენტებს, ციმბირში გადასახლებულ საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მოღვაწეებს. სიკვდილის წინ მან მთელი თავისი ქონება ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცა.

იაკობ გოგებაშვილის პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

 




დნმ-ის მონაცემებით, ეტრუსკების უძველესი ცივილიზაციის წარმომავლობა საბოლოოდ გაირკვა


დნმ-ის მონაცემებით, ეტრუსკების უძველესი ცივილიზაციის წარმომავლობა საბოლოოდ გაირკვა — #1tvმეცნიერებადნმ-ით მიღებულმა მტკიცებულებამ საბოლოოდ დაასრულა დებატები უძველესი ეტრუსკების წარმომავლობის შესახებ; ამ უძველესი ცივილიზაციის კვალი თანამედროვე იტალიის ტერიტორიაზე გვხვდება.

მკვლევართა დიდმა საერთაშორისო ჯგუფმა, რომელსაც გერმანიის ქალაქ ტუბინგენის უნივერსიტეტის ანთროპოლოგი კოსიმო პოსთი ხელმძღვანელობდა, გადაწყვიტა, ეს საიდუმლო უძველესი დნმ-ის შესწავლის გზით ამოეხსნა. ამისათვის, მათ ეტრურიიდან სამხრეთ იტალიამდე რეგიონში, ძვ. წ. 800 – ახ. წ. 1000 წლამდე პერიოდის 82 ინდივიდის დნმ შეაგროვეს და სხვა ძველ და თანამედროვე მოსახლეობათა დნმ-ს შეადარეს.

შედეგად კი დაადგინეს, რომ ეტრუსკების გენეტიკური პროფილი მეზობელ პოპულაციებთან საზიარო იყო, მაგალითად, ლათინებთან, რომლებიც იმავე პერიოდში ცხოვრობდნენ რომში; ამ დროს საინტერესოა ისიც, რომ ამ ორ ჯგუფს შორის მნიშვნელოვანი ენობრივი და კულტურული განსხვავებები იყო.
უმეტესი სხვა ევროპული მოსახლეობის მსგავსად, ამ გენეტიკური პროფილის დიდი წილი სტეპებთან დაკავშირებულ წარმოშობას უკავშირდება. თუმცა, უცნობია, როგორ წარმოიქმნა ასეთი დიდი სხვაობები ეტრუსკებსა და მათ მეზობლებს შორის.

მიუხედავად ამისა, ეტრუსკების ენა სრულიად უნიკალურიც არ არის. მიეკუთვნება შეთავაზებულ ჯგუფს, რომელსაც ტირენულ ენებს უწოდებენ; ყველა ეს ენა ამჟამად გამქრალია. ჯგუფში ასევე შედიოდა რეტული ენა, რომელზეც ერთ დროს ალპებში ლაპარაკობდნენ და ლემნური ენა ეგეოსის ზღვის კუნძულ ლემნოსიდან.

ეს კი შეიძლება იმაზე მიუთითებდეს, რომ ეს ენები ხმელთაშუა ზღვის აუზიდან ზღვით გავრცელდა, მაგრამ ეტრუსკების გენეტიკური პროფილი ამაზე არ მეტყველებს. მკვლევართა აზრით, ტირენული ენები ეტრურიაში წარმოიშვა და იქიდან გავრცელდა. ამის დასადასტურებლად დამატებითი კვლევებია საჭირო.

Этруски — древние огнепоклонники!

მკვლევართა მიერ ჩატარებულმა ანალიზებმა ასევე ცხადყო იტალიაში მნიშვნელოვან ცვლილებათა შედეგებიც. უძველესი დნმ-ის მონაცემები მეტყველებს, რომ როდესაც რომის იმპერია აღზევდა, ეტრუსკების მოსახლეობაში მნიშვნელოვანი გენეტიკური ცვლილებები მოხდა, რადგან აღმოსავლეთ ხმელთაშუა რეგიონიდან მოსული ხალხი იტალიურ მოსახლეობას შეერია; ამის მიზეზი სავარაუდოდ რომაელების მიერ მონებისა და ჯარისკაცების შემოყვანა იყო.

„ეს გენეტიკური ცვლილებები აშკარად ასახავს რომის იმპერიის როლს ხალხთა ფართომასშტაბიან გადაადგილებაში“, — ამბობს გერმანიის მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტის ანთროპოლოგი იოჰანეს კრაუსე.

შუა საუკუნეებში, რომის იმპერიის კოლაფსის შემდეგ, გენეტიკური პროფილები კვლავ შეიცვალა — აპენინის ნახევარკუნძულზე ჩრდილოევროპული წარმომავლობის ხალხი გავრცელდა. სავარაუდოდ, ამის მიზეზი გერმანიიდან და შვედეთიდან მოსული ლანგობარდების შემოსევები იყო, რომლებმაც იტალიის უდიდესი ნაწილი დაიპყრეს და იქ ახ. წ. 568-774 წლებში ბატონობდნენ.

თუმცა, ახ. წ. დაახლოებით 1000 წლიდან, ტოსკანის, ლაციოსა და ბაზილიკატის მოსახლეობის გენეტიკური პროფილები მეტნაკლებად უცვლელი დარჩა. მკვლევართა განცხადებით, ეს თანხვედრაშია რომის მოსახლეობის გენეტიკურ პროფილთან. მათ აღმოჩენებს საბოლოოდ განამტკიცებს სამომავლო კვლევები, რომლებშიც რომის იმპერიის სხვა რეგიონების მონაცემებიც იქნება ჩართული.

„რომის იმპერიამ გრძელვადიანი წვლილი შეიტანა სამხრეთ ევროპელთა გენეტიკურ პროფილში; დასავლეთ ევრაზიის გენეტიკურ რუკაზე ამოავსო ნაპრალი ევროპელებსა და აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვის რეგიონის მოსახლეობას შორის“, — ამბობს კვლევის ავტორი, გერმანიის ქალაქ ტუბინგენის უნივერსიტეტის ანთროპოლოგი კოსიმო პოსთი.

კვლევა Science Advances-ში გამოქვეყნდა.

მომზადებულია shh.mpg.de-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით

https://1tv.ge




როგორი იქნებოდა შოთა რუსთაველი სიცოცხლეში


შოთა რუსთაველი „ყველა დროის საუკეთესო მწერლებს“ შორის პირველ ადგილზეა - Ranker-ის გამოკითხვა გრძელდება | GHN - ახალი ამბების სააგენტოდროის მანქანა ჯერ არავის შეუქმნია, თუმცა ალბათ ყველას ოდესმე გაგვჩენია სურვილი წარსულში შეგვეხედა, სულ ერთი წუთით მაინც.

თანამედროვე ტექნოლოგიები ელვის სისწრაფით ვითარდება, მაგრამ დროის პორტალი და ტელეპორტაცია კაცობრიობისთვის მაინც მიუწვდომელია და რიგითი მოქალაქეები ვირტუალურ რეალობას სჯერდებიან. წინასწარ ვიტყვით, რომ ეს ვიდეო ხელოვნური ინტელექტის მიერ არის შექმნილი (myheritage.com) და მხოლოდ იმიტაციას წარმოადგენს იმისა, თუ როგორი იქნებოდა სიცოცხლეში შოთა რუსთაველი.

 




თსუ-ში კვიპროსის არქეოლოგიური ექსპედიციის ფოტოგამოფენა გაიმართა


ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში თსუ სტუდენტური არქეოლოგიური ექსპედიციის კვიპროსზე მუშაობის ამსახველი ფოტოგამოფენა გაიხსნა. თსუ-ის პრესსამსახურის ინფრომაციით, არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, რომელიც კვიპროსზე 2016 წლიდან მუშაობს, მნიშვნელოვანი აღმოჩენები გააკეთა.

სოფელ სოფტადესში ნაპოვნი ნაეკლესიარი ქართველი ბერების კუნძულ კვიპროსზე მოღვაწეობას უკავშირდება. ეკლესია V-VI საუკუნეებიდან XVI საუკუნემდე პერიოდში რამდენჯერმე გადაკეთდა. ექსპედიციის ხელმძღვანელის, თსუ არქეოლოგიის ინსტიტუტის დირეტორის, პროფესორ ვახტანგ ლიჩელის თქმით, ნაეკლესიართან ერთად აღმოჩენილია შუა საუკუნეების მრავალფეროვანი დეკორატიული დეტალები, აგრეთვე ძვ.წ. XII – VII საუკუნეების მოხატული კერამიკის ფრაგმენტები, რომაული ხანის ორი დაზიანებული ქანდაკება და ერთი კვიპროსული წარწერის მცირე ფრაგმენტი.

„ფოტოგამოფენა გაკეთდა იმისათვის, რათა საზოგადოებამ, უნივერსიტეტმა და რუსთაველის ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა, რომელმაც უზრუნველყო ჩვენი სამუშაოები კვიპროსზე, თვალნათლივ ნახოს ის შედეგები, რაც მოპოვებული არის ამ სამუშაოების დროს. ლითონის ნივთები და ენკალპიონები, რომელიც არაჩვეულებრივი აღმოჩენა გახლავთ, ამჟამად გადაცემულია ნიქოზის სიძველეთა დაცვის დეპარტამენტის ქიმიურ ლაბორატორიაში სადაც ის მუშავდება. ჩვენ გვაქვს უკვე შეთანხმება კვიპროსის სიძველეთა დეპარტამენტთან იმის თაობაზე, რომ მომავალ წელს, როგორც კი პანდემიის პრობლემები მოიხსნება ჩვენს მიერ მოპოვებული არქეოლოგიური მასალიდან ექსპონატები თსუ საგამოფენო დარბაზში გამოიფინება,“- განაცხადა ვახტანგ ლიჩელმა.

კვიპროსულმა მხარემ თსუ ექსპედიციის მიერ აღმოჩენილი კვიპროსული წარწერის მცირე, მაგრამ უაღრესად მნიშვნელოვანი ფრაგმენტი კვიპროსული წარწერების კატალოგში შეიტანა.

გამოფენას თსუ კანცლერი ლაშა საღინაძე, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილე ნუნუ მიცკევიჩი, თსუ ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანი ნანა გაფრინდაშვილი, პროფესორები და სტუდენტები ესწრებოდნენ.

„თსუ მასპინძლობს ძალიან მნიშვნელოვან ფოტოგამოფენას, რომელიც ასახავს თსუ არქეოლოგიის ინსტიტუტის ექპედიციის შრომას. საუბარია მრავალ არქეოლოგიურ აღმოჩენაზე. რუსთაველის ფონდის და კულტურული მემკვიდრეობის ფონდის ხელშეწყობით ჩვენი ექპედიცია 2016 წლიდან მუშაობს კვიპროსზე და დიდი იმედი გვაქვს, რომ უახლოეს მომავალში კიდევ ერთ გამოფენას ვუმასპინძლებთ, რომელიც არა ფოტოს, არამედ უკვე მატერიალური სახით იქნება წარმოდგენილი,“- აღნიშნა თსუ კანცლერმა ლაშა საღინაძემ.

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილის ნუნუ მიცკევიჩის განცხადებით, თსუ ექსპედიცია პროფესორ ვახტანგ ლიჩელის ხელმძღვანელობით, მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს ქართველოლოგიისა და საქართველოს შემსწავლელ მეცნიერებებში.

„სახელმწიფო აქტიურად უჭერს მხარს ქართველოლოგიისა და საქართველოს შემსწავლელი მეცნიერებების კვლევით მიმართულებას. დღევანდელი გამოფენაც სწორედ ამ მიმართულების გახლავთ და ეძღვნება საქართველოს ფარგლებს გარეთ კულტურული მემკვიდრეობის აღწერას. იმედი გვაქვს, რომ კვიპროსზე მცხოვრები იბერების შესახებ სწორი ინფორმაცია და მესიჯები იქნება მიტანი მომავალი თაობებთან,“- განაცხადა ნუნუ მიცკევიჩმა.


„კვიპროსის ქართული სიძველეების კვლევა, უმნიშვნელოვანესი პროცესია, რომელსაც წმინდა მეცნიერული ღირებულების გარდა, ძალიან დიდი საზოგადოებრივი პოლიტიკური და კულტურული მნიშვნელობაც გააჩნია. ეს ვლინდება იმაში, რომ ჩვენი ქვეყანა, რომელმაც სულ ახლახან მოიპოვა პოლიტიკური დამოუკიდებლობა და თავისი ადგილი დაიმკვიდრა მსოფილიოს პოლიტიკურ რუკაზე, ცდილობს ადგილი დაიმკვიდროს მსოფლიოს კულტურულ რუკაზეც. ამ პროექტით, მისი შედეგებით საქართველო ერთხელ კიდევ აცხადებს და უდასტურებს მსოფლიოს, რომ იგი ცივილიზებული სამყაროს ორგანული ნაწილი იყო, ჯერ კიდევ, უხსოვარი დროიდან, ახლაც ორგანული ნაწილია და მომავალშიც მსოფლიოს ცივილიზებულ საზოგადოებასთან ერთად გააგრძელებს განვითარებას,“- აღნიშნა თსუ ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანმა ნანა გაფრინდაშვილმა.

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიის ინსტიტუტმა კუნძულ კვიპროსზე ექსპედიცია შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ხელშეწყობით, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს, კვიპროსის რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს, კვიპროსის სიძველეთა დეპარტამენტისა და ლარნაკას არეოლოგიური მუზეუმის მხარდაჭერით 2016-2017 წლებში დაიწყო.




პატაგონიის გიგანტების საიდუმლო


Гиганты Патагонии, которые якобы были выше трех метров. Или не были? | «Карамзинка»: нескучная история | Яндекс Дзенპორტუგალიელმა მეზღვაურმა-მკვლევარმა ფერნანდო მაგელანმა  დედამიწის ირგვლივ პირველი წარმატებული მოგზაურობით გაითქვა სახელი. მოგზაურობის ბოლოს მაგელანი ატლანიტის ოკეანედან წყნარ ოკეანეში ეძებდა გასასვლელ სრუტეს, რის გამოც ეკვატორის გადაკვეთა მოუწია და მიადგა უცნობ მიწას (დღევანდელი არგენტინა).

ზამთარი მოახლოვებული იყო, ადმირალ მაგელანის ხუთგემიანი  ფლოტილია სან–ხულიანის ხრიოკ  ნაპირთან იდგა, რა დროსაც მეაზღვურებმა მოაწყეს აჯანყება. არეულობა მაგელანმა მკაცრად ჩაახშო. თუმცა ეს საქმეს არ წაადგა: სურსათი ილეოდა და მეზღვაურებს შიმშილი ემუქრებოდა. უდაბურ ნაპირზე ნიჟარების გარდა არაფერი მოიპოვებოდა. მიწა უკაცრიელი ჩანდა. ღამე კი სანაპიროს უჩვეულო სინათლე ფარავდა, რის გამოც  კონკისტადორებმა მას ცეცხლოვანი მიწა უწოდეს. ერთ დღეს მეზღვაურებმა  სამხრეთისკენ კვამლი შენიშნეს, თუმცა ახლო–მახლო არანაირი ნასახლარი არ იყო. საიდუმლო მალევე ამოიხსნა. სანაპიროს ერთ ერთ ბორცვზე უცნაური და იმდენად მაღალი არსება გამოჩნდა, რომ მეზღვაურები შიშმა შეიპყრო. ეს ნამდვილი გოლიათი იყო, რომელიც ჯერ  ადამიანებს დააკვირდა, შემდეგ კი ცეკვა და თავზე ნაცრის დაყრა დაიწყო.

მაგელანმა იცოდა, რომ ამგვარად აბორიგენები უცხოტომელთა მიმართ კეთილგანწყობას გამოხატავდენ და ერთ–ერთ მეზღვაურს ცეკვა და თავზე ქვიშის დაყრა უბრძანა. ამის დანახვაზე გოლიათი გემებთან მივიდა.  ძალზე გულკეთილი აღმოჩნდა, თუმცა ღონიერ მაღალ კონკისტადორებს მაინც ეშინოდათ მისი. ყველაზე მაღალი მამაკაცები  წელამდე ძლივს სწვდებოდნენ, უზარმაზარი ზომის ფეხები ჰქონდა. ამიტომაც, შემდგომში , ესპანელებმა ადგილობრივ მოსახლეობას „დიდფეხა“ დაარქვეს ( ესპანურად „პატაგაიო“),  მატერიკს კი პატაგონია ეწოდა.

გოლიათს მადაც უზომო ჰქონდა. ერთ ჭამაზე ნახევარი ტომარა ორცხობილა მიირთვა, ერთი სათლი წყალი მიაყოლა და მაინც ვერ დანაყრდა. გართობის გულისთვის მეზღვაურებმა  აბორიგენს რამოდენიმე ვირთხა მიაწოდეს და ისინიც ცოცხლად გადაყლაპა. გიგანტს ყველაფერი ბავშვივით უხაროდა, განსაკუთრებით მოეწონა სამკაულები, მძივები, სარკე. გიგანტს უამრავი იაფი მოსართავი აჩუქეს და იმდენად  განეწყო მათ მიმართ, რომ მომდევნო ჯერზე თან გოლიათი ქალებიც მოიყვანა.

Апрель в Патагонии | Публикации | Вокруг Света პატაგონია
პატაგონია

ამის შესახებ ყოველივე  დაწვრილებით აღწერა მოგზაურობის მემატიანემ, იტალიელმა პიგაფეტამ, რომელიც თან ახლდა ფერნანდო მაგელანს რთული თავგადასავალის დროს.

აბორიგენებთან დამყარებული  იდილია მალევე დასრულდა. ესპანელებს მეფე კარლოს IV – სგან საიდუმლოდ დავალებული ჰქონდათ ესპანეთში ყველა უცნაური ნივთი თუ არსება ჩაეტანათ, მათ შორის ჩაეყვანათ ადამიანთა სხვა რასის წარმომადგენლებიც. ამ ჯერზე  მეზღვაურებმა გოლიათის დატყვევება გადაწყვიტეს. როდესაც გიგანტი კვლავ ესტუმრა, მას ბორკილები ანახეს, ერთერთმა მეზღვაურმა გაიკეთა კიდეც და აბორიგენმაც იგივე გაიმეორა, მაგრამ, ჰოი საოცრებავ, ის  შებოჭილი დარჩა! გოლიათი მიწაზე წააქციეს და გემზე აათრიეს, მასთან ერთად კიდევ ერთი გოლიათი დაატყვევეს, დანარჩენებმა თავს გაქცევით უშველეს. ყველაფერი მზად იყო ესპანეთის მეფის გულის გასახარად.

მაგრამ ამ დღიდან ფერნანდო მაგელანს თითქოს ბედმა უმტყუნა. მეზღვაურებში შიმშილი ჩამოვარდა, მათ სურავანდი და ჭირი შეეყარათ.  საბოლოოდ, ადმირალიც ტრაგიკულად დაიღუპა, ის  უაზრო შინაურ ომს შეეწირა. შიმშილით დაიხოცა დატყვევებული ორი გოლიათიც. 1520–1521 წ.წ. მოგზაურობის ერთერთი მონაწილის პიგაფეტას ცნობები რომ არა, ალბათ არასოდეს გავიგებდით პატაგონიის გიგანტების შესახებ.

earth-chronicles.ru




როგორი იქნებოდა მეფე ერეკლე II სიცოცხლეში [ვიდეო]


დროის მანქანა ჯერ არავის შეუქმნია, თუმცა ალბათ ყველას ოდესმე გაგვჩენია სურვილი წარსულში შეგვეხედა, სულ ერთი წუთით მაინც.

თანამედროვე ტექნოლოგიები ელვის სისწრაფით ვითარდება, მაგრამ დროის პორტალი და ტელეპორტაცია კაცობრიობისთვის მაინც მიუწვდომელია და რიგითი მოქალაქეები ვირტუალურ რეალობას სჯერდებიან.

“პრემიუმი” გთავაზობთ მცირე ექსპერიმენტს – რამოდენიმე წამით წარმოვიდგინოთ თუ როგორი იქნებოდა ქართველთ ერთ-ერთი საყვარელი მეფე ერეკლე II.

წინასწარ ვიტყვით, რომ ეს ვიდეო ხელოვნური ინტელექტის მიერ არის შექმნილი (myheritage.com) და მხოლოდ იმიტაციას წარმოადგენს იმისა, თუ როგორი იქნებოდა სიცოცხლეში “პატარა კახი”.

 




საუკუნეების წინ დაწერილი და დალუქული წერილი მეცნიერებმა ვირტუალურად გახსნეს და წაიკითხეს


საუკუნეების წინ დაწერილი და დალუქული წერილი მეცნიერებმა ვირტუალურად გახსნეს და წაიკითხეს — #1tvმეცნიერებასამასზე მეტი წლის წინ, ვიღაცამ ჩახლართულად დაკეცა, დალუქა და გააგზავნა წერილი, რომელიც ადრესატს არასოდეს ჩაბარებია. ახლახან, მეცნიერებმა რენტგენული სხივების გამოყენებით „გახსნეს“ ეს და სხვა ასე დალუქული წერილები, რომლებიც ჰააგაში, მე-17 საუკუნის ყუთში ინახებოდა.

პირველად ისტორიაში, მეცნიერებმა ეს მეთოდი რენესანსის ხანის „ჩაკეტილ“ წერილებზე მოსინჯეს, რომლებიც 1926 წლიდან ინახებოდა ჰააგაში, ნიდერლანდების საფოსტო მუზეუმში.

სკივრში 3100-ზე მეტი ჩაუბარელები წერილია, მათგან 577 გაუხსნელი, ჩაკეტილია. ბრიენის კოლექციის სახელით ცნობილი ეს წერილები შესრულებულია ნიდერლანდურად, ინგლისურად, ფრანგულად, იტალიურად, ლათინურად და ესპანურად.

უცნობ მიზეზთა გამო, ჰააგაში ჩასვლის შემდეგ ეს წერილები ადრესატებთან ვეღარ იგზავნებოდა და მათ ფოსტმაისტერი სიმონ დე ბრიენი ინახავდა.

საიმედოდ დალუქვისთვის, ჩაკეტილ წერილებში სხვადასხვა მეთოდებია გამოყენებული, მათ შორის, დაკეცვა და დახვევა, გრძელი ჭრილები და ხვრელები, დაჭმუჭვნა და წებო; ასევე ჭკვიანურად მოფიქრებული სხვადასხვა საკეტები.

დაკეცილი ქაღალდის ფენებში შეღწევის მიზნით, კვლევის ავტორებმა რენტგენული მიკროტომოგრაფიის სკანერი გამოიყენეს, რომელიც ლონდონში, დედოფალ მერის უნივერსიტეტის სტომატოლოგიური კვლევების ლაბორატორიაში გამოიგონეს.

სკანერი იმდენად მგრძნობიარეა, რომ შეუძლია აღრიცხოს კბილის მინერალური შემცველობა, რაც ფასდაუდებელია სტომატოლოგიურ კვლევებში.

კვლევის კიდევ ერთი ავტორის, დევიდ მაილსის განცხადებით, ჯგუფის წევრებმა სკანირებული ფოტოების ასოებად გადაქცევა შეძლეს და შედეგად, პირველად სამასი წლის შემდეგ, წერილების შინაარსი წაიკითხეს.

სკანირებული ფოტოებით მკვლევრებმა წერილების 3D ციფრული რეკონსტრუქცია ააწყვეს, შემდეგ კი შექმნეს კომპიუტერული ალგორითმი, რომელმაც დაკეცვის დახვეწილი მეთოდები ნაკეც-ნაკეც გაშიფრა და წერილები ვირტუალურად, ფიზიკურად გახსნის გარეშე გახსნა. ამ ინოვაციური მეთოდის გამოყენებით, მეცნიერებმა ციფრულად გახსნეს ოთხი წერილი და ერთ-ერთი მათგანის, სახელად DB-1627-ის შინაარსიც გაშიფრეს.

„მისი წერილი ადრესატს არ ჩაბარებია; შემდეგ წერილებში სენაკი ბიძაშვილს ოჯახის ამბებს ეკითხება და ღვთის წყალობას უსურვებს“, — წერენ ავტორები.

„არ ვიცით, რატომ ვერ მიიღო ლე პერმა სენაკის წერილები, მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ, რომ ვაჭრები ხშირად იცვლიდნენ ადგილს, სავარაუდოა, რომ ლე პერი უკვე სხვაგან იყო გადასახლებული“, — ამბობენ მკვლევრები.

მათივე განცხადებით, ამ მეთოდით ახლა უკვე შესაძლებელია ათობით ათასი ასეთი პირადული წერილის წაკითხვა, რომლებსაც დღის სინათლე დაწერის შემდეგ არასოდეს უნახავთ.

მომზადებულია Live Science-ის მიხედვით.

1tv.ge




იურუსალიმის ბერები დროის შემცირების ნიშანზე საუბრობენ


Лампадаიერუსალიმში მაცხოვრის აღდგომის ტაძრაში, უფლის საფლავის თავზე არის ერთი ჩაუქრობელი  კანდელი. მასში ზეთს მხოლოდ წელიწადში ერთხელ ასხამენ.  ათობით და ასობით წლის მანძილზე ჩასხმული ზეთი ზუსტად ერთი წლის განმავლობაში ყოფნიდა კანდელს. რამოდენიმე წლის წინ კი უჩვეუულო მოვლენა გამოვლინდა: ზეთის რაოდენობა ერთი წლის განმავლობაში ამოწვას ვერ ასწრებს.

საუკუნეების მანძილზე  უფლის წმიდა საფლავს ემსახურება  ბერული საძმო.  უხუცეს ბერებს შორის არის  არქიმანდრიტი ევსები, ღირსი პაისი მთაწმინდელის სულიერი შვილი, რომელიც  50 წელია  მორჩილებას აღასრულებს  უფლის საფლავთან.  2006 წელს  ზუსტად ამ  საძმოსგან   პირველად  გახდა ცნობილი, რომ ზეთი ერთი წელიწადში ბოლომდე აღარ იწვის. მსგავსი რამ ადრე არასდროს მომხდარა.

გამოდის რომ  ახლა კანდელი დროის ერთი და იგივე მონაკვეთის მანძილზე ნაკლებ ზეთს მოიხმარს. ის ვერ ასწრებს ამოწვას იმიტომ, რომ დღეები შეიკუმშა.  ხილულად არაფერი შეცვლილა, ყველა პირობა უცვლალად არის დაცული – სუფთა ზეითუნის ზეთი იმავე გზით მოიპოვება, როგორც ადრე; ფითილებიც ერთი სახეობის ძაფისგან მზადდება; კანდელიც უცვლელია, ჰაერიც. შეიცვალა მხოოლოდ დროის სვლის სიჩქარე. უფლის მაცხოვრის მცველებმა შენიშნეს, რომ ყოველწლიურად სულ უფრო და უფრო მეტი ზეთი რჩება ამოუწვავი, რაც იმას ნიშნავს, რომ დროის შემცირების პროცესი იზრდება.

ამ პროცესს ადამიანები პირადად აღიქვამენ. უნდა შევიცნოთ, რომ ქიმიური და ფიზიკური მიზეზების  ძებნა შედეგს არ გამოიღებს. ეს ხილული ნიშანია იმისა, რომ დღეები მცირდება,  რადგან ადამანების გულში გამრავლდა ბოროტება. კაცობრიობა გაცილებით მეტი, დამანგრეველი სიძულვილის მატარებელი გახდა, ვიდრე იყო წინა საუკუნეებში. უმოწყალოდ ვანადგურებთ ჩვნ გარემოს, ჩვენ გარემოცვას. უფალი დროს ამცირებს, რათა ბოროტების შემოტევა შეაკავოს. ამაზე მრავალი ნიშანი მოწმობს და ერთერთი მთავარი იესო ქრისტემ წმიდა ქალაქში, იერუსალიმში მოგვცა.

 

 

 

 




კეთილმსახურმა დავით მეფემ გააერთიანა ქვეყანა, განწმიდა ეკლესია, დააბრუნა გახიზნული ქართველები


Картинки по запросу "წმ. მეფე დავით აღმაშენებელი"1089 წელს გიორგი მეორემ უარი თქვა მეფობის პატივსა და სიმძიმეზე და თავის თექვსმეტი წლის „მარტოშობილ ძეს… დაადგა გვირგვინი მეფობისა”. 

უპირველეს ყოვლისა დავით მეფემ დიდი თურქობის დროს გაქცეული და მიუვალ ადგილებში შეხიზნული ქართველების დაბრუნება დაიწყო ძველ ნამოსახლარებზე, თავი მოუყარა აზნაურებს, და მათთან ერთად შეუდგა ერის შეკრებას.

ღვთივგანრძნობილმა მეფემ თავისი გონიერი მზერა ეკლესიას მიაპყრო. მან მოიწვია საეკლესიო კრება „ღვთისმოყუარეთა მონაზონთა, დაყუდებულთა და მეუდაბნეთა სანახებთა ქართლისათა, მახლობლად ორთა საეპისკოპოსოთა – რუისა და ურბნისისა”. კრებამ აღადგინა და გააძლიერა ეკლესიის ავტორიტეტი, აღკვეთა თავგასულ ფეოდალთა და უღირს სასულიერო პირთა თავნებობა. ეკლესია გახდა ძირითადი დასაყრდენი სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანესი პოლიტიკური და ეროვნული ინტერესების განხორციელების საქმეში. კრებამ კიდევ ერთხელ დაამტკიცა მართლმადიდებლური სარწმუნოების სასიცოცხლო მნიშვნელობა ერისა და პიროვნების გადარჩენს საქმეში.

„არა გეცრუვნეთ შენ, სიწმიდით მშობელო ჩუენო კათოლიკე ეკლესიაო, არც განგცეთ შენ, სიქადულო ჩუენო მართლმადიდებლობაო, რომლისა არცა განმცემელ ქმნილ ვართ, ვინაიდგან შემეცნებასა შენსა ღირს ქმნილ ვართ, მოწამე არს ჭეშმარიტება”, – ვკითხულობთ ამ კრების ძეგლის წერაში.

რამდენიმე წელი ქვეყნის შინა პოლიტიკის რეფორმას და აღმშენებლობას მოახმარა კეთილმსახურმა დავითმა, შემდგომ კი შეუდგა თურქთაგან საქართველოს სრულ განწმენდას.

თურქთა სულთანმა მუჰამედმა ასი ათასიანი ლაშქარი დაძრა საქართველოსკენ. როცა მტრის შემოსვლა შეიტყო, თავად მეფე ათას ხუთასი კაცით თრიალეთისაკენ წავიდა. განთიადისას შეება ერთმანეთს უთანასწორო მხედრობა. „შეწევნითა ღმრთისაითა იძლია ბანაკი თურქთა”. თავზარდაცემული მომხდურები ისე გაიქცნენ, რომ კარვების მოხსნა და საქონლის გარეკვაც ვერ მოასწრეს. ამასობაში გიორგი ჭყონდიდელმა რუსთავიც წაართვა დამპყრობლებს. 1115 წელს მტკვრის ხეობა მთლიანად შეუერთდა საქართველოს. ერთი წლის შემდეგ კი კარნიფორსა და ბასიანს შორის დაბანაკებული თურქებიც განდევნეს.

1121 წელს დიდგორის ბრძოლის დაწყების წინ მეფემ სიტყვით მიმართა ლაშქარს:

„ეჰა, მეომარნო ქრისტესნო! თუ ღვთის სჯულის დასაცავად თავდადებით ვიბრძოლებთ, არამცთუ ეშმაკის ურიცხვ მიმდევართა, არამედ თვით ეშმაკებსაც ადვილად დავამარცხებთ, და ერთ რამეს გირჩევთ… ჩვენ ყველამ ხელთა ცისადმი აპყრობით ძლიერ ღმერთს აღთქმა მივცეთ, რომ მისი სიყვარულისათვის ამ ბრძოლის ველზე უმალ მოვკვდებით, ვიდრე გავიქცევით და რომ არ შეგვეძლოს გაქცევა, რომც მოვინდომოთ, ამ ხეობის შესავალი, რომლით შევსულ ვართ, ხეთა ხშირ ხერგებით შევკრათ და მტკიცე გულით მტრებს, როცა მოგვიახლოვდებიან ჩვენზე იერიშის მოსატანად, სასტიკად შევუტიოთ”…

Картинки по запросу "გელათი"
გელათი

   უკან დახევაზე არც უფიქრია ვინმეს. მეფის გასაოცარმა საბრძოლო ტაქტიკამ და შემართებამ, ქართველთა სიმხნევემ და ზეციურმა სასწაულებმა მტერი შიშით გათანგა.

„ხელი მაღლისა შეეწეოდა და ძალი ზეგარდმო ფარვიდა მას და წმიდა მოწამე გიორგი გან-ცხადებულად და ყოველთა სახილველად წინაუძღოდა მას და მკლავითა თვისითა მოსრვიდა ზედამოწევნულთა უსჯულოთა მათ წარმართთა”.

 1122 წელს დავით აღმაშენებელმა თბილისი აიღო და ოთხასწლიანი ტყვეობის შემდეგ დედაქალაქი სამშობლოს დაუბრუნა. 1123 წელს დავითმა დმანისიც შემოიერთა და ამით საქართველოს გაერთიანება საბოლოოდ განასრულა.

კაცთმოყვარე მეფემ სნეულთათვის ქსენონი ააშენა, ყველა აუცილებელი ნივთი მოუმზადა. სიუხვით და წყალობით სავსე თვითონაც ხშირად ნახულობდა ავადმყოფებს, ყოველთვის თან დაჰქონდა ქისა მოწყალების გასაცემად.  განსწავლული და მწიგნობარი მეფე თავისუფალ დროს საღმრთო წერილისა და სხვა მეცნიერებათა წვდომას ანდომებდა. დავითს წიგნები ომშიც თან დაჰქონდა, როცა კითხვით გადაიღლებოდა, სხვას აკითხებდა, თითონ კი ყურადღებით უსმენდა. ყველაზე უფრო წმიდა წერილის კითხვა უყვარდა.

წმიდა დავით აღმაშენებელი დაკრძალეს მის მერ აგებულ და სამეფო საძვალედ დადგენილ გელათის მონასტრის შესასვლელში. საფლავის ქვაზე ამოკვეთილია კეთილმსახური მეფის უკანასკნელი სურვილი:

„ესე არს განსასუენებელი ჩემი უკუნითი უკუნისამდე, ესე მთნავს: აქა დავემკვიდრო მე”.

xareba.net




დადიანების სასახლეების კოლექცია „Google“-ის კულტურული ინსტიტუტის პლატფორმაზე განთავსდა


დადიანების სასახლეების კოლექცია „გუგლის“ კულტურული ინსტიტუტის პლატფორმაზე განთავსდამსოფლიოს უდიდესმა, „გუგლის“ კულტურულმა ინსტიტუტმა თავის პლატფორმა დადიანების სასახლეებს დაუთმო, – ამის შესახებ ხელოვნების სასახლის ხელმძღვანელი გიორგი კალანდია სოციალურ ქსელში წერს.

„დაახლოებით ოთხი თვის წინ ზუგდიდის დადიანების სასახლეების მზრუნველთა საბჭოს თავმჯდომარედ დავინიშნე. ხელოვნების სასახლის შემოქმედებით ჯგუფთან ერთად, ამ უნიკალური ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის თვისობრივად ახალ მუზეუმად გარდაქმნა და მისი საგანძურის პოპულარიზაცია დავისახეთ მიზნად! ძალიან ცუდი პერიოდი დაგვემთხვა, თუმცა არ გავჩერებულვართ და შეიძლება, ითქვას, შეუძლებელი შევძელით! მსოფლიოს უდიდესმა, „გუგლის“ კულტურულმა ინსტიტუტმა თავის პლატფორმა დადიანების სასახლეებს დაუთმო! ზუგდიდი ხელოვნების სასახლის შემდეგ მეორე ქართული მუზეუმია, რომლის კოლექციაც მრავალმილიონიანი მსოფლიო აუდიტორიის წინაშე გამოიფინა“, – აღნიშნავს გიორგი კალანდია.

მისივე ცნობით, გამოფენა, სახელწოდებით „დადიანების სასახლეების საგანძური“ წუხელ, ღამის 01:00 საათზე ჩაიტვირთა.

„ნიუ იორკში ამ პროცესს ჩვენი წარმომადგენელი მერი ხარაიშვილი უწევდა კოორდინაციას, რისთვისაც მას განსაკუთრებული მადლობა მინდა, ვუთხრა. გამოფენა ლილი ბერაიას ნაშრომისა და ტექსტის საფუძველზე ხელოვნების სასახლის თანამშრომელმა მარიამ კიკვაძემ მოამზადა, თანაც ზედმიწევნით. ამ გამოფენას ორმაგი მნიშვნელობა აქვს: პირველი, მსოფლიოს კიდევ ერთხელ გააცნოს ჩვენი ქვეყნის უმდიდრესი წარსული და ამასთანავე კულტურის, პირუთვნელი ფაქტების ენით მსოფლიოს დაანახოს ჩვენი ტერიტორიული ერთიანობის ისტორიული საფუძვლები. სწორედ ამიტომაც დამთვალიერებელი აქ იხილავს აფხაზეთიდან: ილორის, მოქვის უძვირფასეს ოქროს ხატებს დამშვენებულს ქართული წარწერებითა და ქართველ ისტორიულ მოღვაწეთა სახელებით. მხოლოდ აქ, მხოლოდ გუგლის ტექნოლოგიების წყალობით უმცირეს დეტალებამდე შეგიძლიათ, დაათვალიეროთ სამეგრელოს განძი, რომელიც ასე ბრწყინვალედ, ასე პომპეზურად მთელი მსოფლიოს გასაოცებლად და გასაოგნებლად პირველად გამოიფინა! ვულოცავ საკუთარ თავს, ხელოვნებისა და ზუგდიდის სასახლეების თანამშრომლებს!“, – წერს გიორგი კალანდია „ფეისბუქზე“.

ხელოვნების სასახლის ხელმძღვანელი ასევე ავრცელებს „გუგლის“ პლატფორმის ბმულს, რომელზეც დადიანების სასახლის კოლექციის ნახვაა შესაძლებელი: https://artsandculture.google.com/exhibit/%C2%A0treasure-of-dadiani-palaces/0AKyxVQNdUwcIQ