10 წელი თამბაქოს კონტროლის კონვენციიდან …..

27 თებერვალს შესრულდა 10 წელი, რაც ძალაში შევიდა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) ჩარჩო კონვენცია თამბაქოს კონტროლის შესახებ. კონვენციაზე მოლაპარაკება დაიწყო 1999 წლის 28 ოქტომბერს, ხოლო ჯანმო-ს გენერალურ ასამბლეაზე დამტკიცდა 2003 წლის მაისში. პირველი 40 წევრი ქვეყნის მიერ რატიფიცირებიდან 90-ე დღეს ანუ 2005 წლის 27 თებერვალს ძალაში შევიდა კონვენცია და სავალდებულო გახდა მისი წევრი ქვეყნებისათვის. საქართველო კონვენციას მიუერთდა 2005 წლის დეკემბერში და ძალაში შევიდა ქვეყნისათვის 2006 წლის 15 მაისს. ამჟამად კონვენციის წევრია 180 ქვეყანა. კონვენციაზე მოლაპარაკებების დაწყებიდან დღემდე თამბაქოს მსხვერპლი გახდა დაახლოებით 77 მილიონი ადამიანი, ანუ საშუალოდ 5.1 მილიონი წელიწადში. თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდა ამ საუკუნეში მოსალოდნელია 1 მილიადრი ადამიანის დაღუპვა თამბაქოსაგან გამოწვეული დაავადებებისაგან. საქართველოში ამ ნარკოტიკის მსხვერპლი ყოველწლიურად ხდება 11 000 ადამიანი, მათ შორის 3000 პასიური მოწევისაგან. სამწუხაროდ, იმის გამო რომ ქვეყანა თითქმის 10 წელია არ ასრულებს ნაკირ ვალდებულებებსა და კონსტიტუციით გარანტირებულ ჯანსაღ გარემოში ცხოვრების უფლებას სიკვდილობის და ავადობის ტვირთი წლიდან წლამდე იზრდება. რატიფიკაციიდან მხოლოდ სამი წლის შემდგომ ნაწილოვრივ დახვეწა კანონი საქართველომ, მაგრამ სამწუხაროდ მისი აღსრულება ფაქტიურად არ ხდება პოლიტიკური ნების არ არსებობის გამო. პოლიტიკური ნება კი არ არასებობს, იმის გამო რომ თამბაქოს ინდუსტრია თავისი ფინანსური საშულებებით და აპოკალიპტური სურათების დახატვით სარგებლობს გადაწყვეტილებების მიმღებთა არაკომპეტებტურობით და აქცევს თავისი ზეგავლნის ქვეშ. 2013 წელს გარკვეული აქტიურობა იყო ამ თავლსაზრისით და დასაწყის ეტაპზე ჩვენი ალიანსის მონაწილეობით შეიქმნა თამბაქოს კონტროლის სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა, რომელიც წელიწადნახევარია უკვე ცარილ ფურცლად იქცა და არანაირი რეალური ნაბიჯი ჩვენი მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის დასაცავად არ გადადგმულა. უფრო მეტიც, ინდუსტრიამ იგრძნო რა ხელისუფალთა სისუსტეები აღარ ერიდება მოქმედი კანონების დარღვევას და პოლიტიკური ლოალობის მოსაპოვებლად უკანონოდ ასპონსორებენ სკოლებს, უმაღლეს სასწავლებლებს, თეატრებს, ეროვნულ მუზეუმს, ხელს უწყობენ ეკონომიკის სამინისტროს თანამშრომლებისა და ჟურნალისტების სტაჟირებებს, რაც მათი მომავალი კეთილდღეობის გრძელვადიან საფუძვლებს ქმნის ჩვენი მოქალაქეების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის ხარჯზე. სამწუხაროდ თავად ჯანდაცვის სისტემაშიც საკმაოდაა წინა ხელისუფლებიდან ამ ბიზნესის პირდაპირი ლობისტები, რომლებიც კვლავ აბრკოლებენ და აჭიანურებენ კანონმდებლობის დახვეწისა და ადმინისტრირების გაუმჯობესების საკითხს. მიუხედავად იმისა, რომ ყველა პროცედურა გავლილი ჰქონდა არსებულ კანონმდებლობაში ცვლილებების პაკეტს, კიდევ თავიდან დაიწყეს პროცედურები, რის გამოც შესაძლებელია საგაზაფხულო სესიამდე ვერ მოეწსროს პაკეტის პარლამენტში შეტანა, შემოდგომით კი შესაძლებელია ან ვადამდელი არჩევნები დაიწყოს ან საარჩევნო კამპანია და შესაბამისად საკითხიც მინიმუმ წელიწადნახევარი გადავადდება. 2013 წელს კონვენციის სამდივნოს დელეგაცია და შემდგომ თავად სამდივნოს უფროსიც ეწვია, მაგრამ არანარი რეაგირება მათ კრიტიკულ შეფასებებს არ მოჰყოლია. მათი შეფასებით კონვენციით ნაკისრი ვალდებულებების აბსოლუტური უმრავლესობა არ შესრულებულა. უამრავი ფაქტი არსბობს იმის შესახებ რომ მაღალი თანამდებობის პირები და საჯარო მოხელეები არღვევენ “საჯარო სამსახურისა” და “საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ” კანონების მოთხოვნებს ეკონომიკის, ფინანსთა, ჯანდაცვისა და განათლების სამინისტროებში და მივმართეთ გენერალურ პროკურატურას ამ პირთა გამოვლენისა და საჯარო სამსახურიდან ჩამოშორების მიზნით. თამბაქოს მოხმარების ტვირთი სერიოზულად აფერხებს ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებას, რადგან თამბაქოს ინდუსტრიის მიერ შემოტანილი ერთი ლარი სახელმწიფოსა და ჩვენს მოქალაქეებს მისგან გამოწვეული დაავადებების სამკურნალოდ ან სიცოცხლის გასახანგრძლივებლად მინიმუმ სამჯერ მეტი უჯდება.
ყოველივე ზემოაღნიძნულიდან გამომდინარე, ალინსი საქართველოს ხელისუფლებისაგან მოითხოვს.
ჩარჩო კონევცნიით ნაკისრი ყველა ვალდებულების დაუყონებლივ აღსრულებას კონვენციის სამდივნოს შეფასების დოკუმენტის შესაბამისად;
ვინაიდან მთავრობის ჩინოვნიკები შეგნებულად აჭიანურებენ პროცესს ვთხოვთ პარლამენტს განახორციელოს კანონით მინიჭებული უფლება და საპარლამენტო ინიციატივით რიგგარეშედ განიხილოს ალიანსის მიერ კონვენციის მოთხოვნებით შექმნილი პაკეტი;
კონვენციის მოთხოვნების შესაბამისად შეიქმნას თამბაქოს კონტროლის სააგენტო, რომელიც უშუალოდ დაექვემდებარება პრემიერს ან პარლამენტს;
აიკრძალოს თამბაქოს ინდუსტრიის მონაწილეობა ჯანდაცვითი გადაწყვეტილებების მომზადების, მიღებისა და განხორციელების პროცესში.

image_pdfimage_print

Comments

comments