ბანანის ექსპორტს კრიზისი მოელის?

                 ობის სოკომ Fusarium დაავადა აზიისა და აფრიკის ბანანის პლანტაციები, სულ ახლახანს კი ავსტრალიაშიც იჩინა თავი.  ბანანის ინდუსტრია პანიკაშია – პრობლემა ხომ მან თვითონ შექმნა.  1950  წელს ამ დაავადებამ სრულიად გაანადგურა ბანანის სახეობა გრო–მიშელი. ამის  შემდეგ ლიდერის პოზიცია დაიკავა სახეობამ კავენდიშმა, რომელიც ახლა მასიურად იყიდება მსოფლიოს მასშტაბით. ეს სახეობა საშუალებას იძლევა მოიკრიფოს ადრეულ ეტაპზე და სრულ დამწიფებას მხოლოდ დანიშნულების ადგილზე მიაღწიოს. ასეთი აგროპოლიტიკა, სამწუხაროდ მხოლოდ ბანანებს არ ეხება – ფერმერები მასიურად ირჩევენ იმ ჯიშებს, რომლებიც უკეთესად ერგებიან სავაჭრო პირობებს. მაგრამ მონოკულტურების მოყვანა მათ პოპულარიზაციას  უდიდეს საფრთხეს უქმნის იმის გამო, რომ  ისინი მაღალსპეციალიზირებული დაავადებების გადადების  დიდი რისკის ქვეშ არიან.

“მეოთხე ტალღის პანამის დაავადება” (Panama disease Tropical Race 4) –ასე ქვიან ამ საშინელ დაავადებას. ობის სოკოს შტამი Fusarium oxysporum, რომელიც კავენდიშის ჯიშის ბანანებს ანადგურებს, განსხვავდება იმ შტამისგან, რომელმაც თავის დროზე გრო–მიშელი გაანადგურა; ამ დროის მანძილზე მიკრობმა მუტაცია განიცადა და მისგან დამცავი სისტემების გადალახვა მოახერხა. მისი სპორები ადვილად ვრცელდება ადამიანის მიერ – ფეხსაცმლის ძირზე, ტრაქტორის ბორბალზე და სატრანსპორტო კონტეინერებზე. ამის გამო კი ისინი ყველგან აღწევენ.

დაავადებულ მცენარეს ფოთოლი უყვითლდება, კარგავს წყალს და ხმება; ამით მცენარე სიცოცხლისუნარიანობას კარგავს და ლპობის პროცესი ვითარდება. პალმის განკურნების საშუალება არ არსებობს, ხოლო დაავადება ძალზე სწრაფად ვრცელდება. მიუხედავად იმისა, რომ დასავლეთ აფრიკისა და ორივე ამერიკის მსხვილ პლანტაციებზე Fusarium ჯერ არ აღმოჩენილა, ექსპერტები ერთხმად ამტკიცებენ, რომ ეს მხოლოდ დროის  საკითხია. ამ დროს კი ბიოლოგები  წინააღმდეგობის გაწევის მეთოდებს აქტიურად ეძებენ , რათა მსოფლიომ თავიდან აიცილოს ბანანების კრიზისი.

 

image_pdfimage_print

Comments

comments